Aantal mediatheken daalt
Het aantal mediatheken met een mediathecaris in het voortgezet onderwijs loopt terug. Anno 2025 zijn er 357 mediatheken met een mediathecaris, goed voor een dekking van 25% van de locaties voor voortgezet onderwijs. In 2024 ging het nog om 375 mediatheken met een mediathecaris. Dat is een krimp van 5%. Ten opzichte van 2012, toen er op 709 locaties voor voortgezet onderwijs een mediatheek met mediathecaris aanwezig was, is er sprake van een halvering. Driekwart van de mediatheken met een mediathecaris is gehuisvest op middelbare scholen die havo en/of vwo aanbieden (DUO Onderwijsonderzoek, 2025, intern rapport).
Er zijn ook scholen die een mediatheek hebben, maar geen mediathecaris. 70% van de schoolleiders zegt dat hun school een mediatheek huisvest. Nog eens 13% geeft aan dat er geen mediatheek is op de school, maar in het verleden wel (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024). Scholen met voornamelijk havo- en vwo-leerlingen huisvesten vaker een mediatheek of schoolbibliotheek dan scholen met voornamelijk vmbo-leerlingen (85 versus 72%) (DUO-Onderwijs, 2025).
Weinig aanwas mediathecarissen
Ruim de helft (54%) van de mediatheken in het voortgezet onderwijs beschikt over een betaalde, professionele mediathecaris. Scholen met voornamelijk havo-/vwo-leerlingen hebben vaker een professionele mediathecaris in dienst dan scholen met voornamelijk vmbo-leerlingen (65 versus 39%) (DUO-Onderwijs, 2025).
De beroepsgroep van mediathecarissen bestaat overwegend uit vrouwen (89%), mensen van vijftig jaar en ouder (83%) en gediplomeerden op hbo+-niveau (67%) (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024). Dit profiel is in lijn met de samenstelling van het personeel bij de openbare Bibliotheek. Terwijl er bij de openbare Bibliotheek de laatste jaren weer sprake is van verjonging, zijn mediathecarissen gemiddeld steeds ouder: in 2012 was nog 72% ouder dan 50 jaar (Kieft, 2012).
Mediathecarissen hebben gemiddeld vijftien jaar werkervaring. Een kwart geeft aan geen opleiding of cursus te hebben gevolgd die te maken heeft met hun functie in de mediatheek. Dit zijn vooral mediathecarissen onder de vijftig jaar en met minder dan vijf jaar werkervaring. De helft van de mediathecarissen heeft kortdurende opleidingen en cursussen gevolgd (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Tevredenheid mediatheek
Schoolleiders en mediathecarissen tonen zich overwegend tevreden over de mediatheek. Ze geven hun mediatheek een cijfer van respectievelijk een 7,5 en 7,7. Ze waarderen vooral de actuele en uitgebreide boekencollectie, de mooie, rustige ruimte en de toegankelijke locatie in de school (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Aantal boeken in de collectie
Stichting Lezen adviseert scholen in de leesscan vo om minimaal 5 boeken per leerling in de collectie op te nemen. Ruim een kwart van de scholen (26%) in het voortgezet onderwijs voldoet aan deze richtlijn. Op scholen met voornamelijk vmbo-leerlingen zijn gemiddeld minder boeken per leerling aanwezig dan op scholen met voornamelijk havo- en vwo-leerlingen (DUO-Onderwijs, 2025).
Tevredenheid boekencollectie
Rond de acht op de tien mediathecarissen vinden dat het aantal boeken in de mediatheek, het aantal fictieboeken en de verscheidenheid in genres vrijwel tot helemaal op orde is. Zeven op de tien geven aan dat dit het geval is voor de actualiteit van de boeken, de verscheidenheid in onderwerpen en de diversiteit en inclusiviteit van auteurs en personages. De helft van de mediathecarissen geeft aan dat het aantal non-fictieboeken en de verhouding tussen fictie- en non-fictieboeken niet op orde is (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Docenten in het vmbo, havo en vwo zijn, net als mediathecarissen, te spreken over de boekencollectie. Een meerderheid is tevreden over de verscheidenheid in niveaus, genres en onderwerpen. Ook zijn de meeste docenten tevreden over de omvang en actualiteit van de collectie, de aantrekkelijkheid van de boeken voor de leerlingen en de afstemming van de collectie op de leeslijst. In havo en vwo zijn docenten vaker te spreken over het aantal boeken in de collectie dan in het vmbo (DUO-Onderwijs, 2025).
Leesbevordering
Driekwart van de mediathecarissen geeft aan dat de mediatheek een belangrijke rol speelt op het gebied van leesbevordering. Dit zijn vooral mediathecarissen op scholen die vmbo aanbieden. Vier op de vijf mediathecarissen zeggen dat de mediatheek betrokken is bij het organiseren van activiteiten op het gebied van leesbevordering. Dit betreft in de meeste gevallen Lezen voor de Lijst, bezoeken van schrijvers en het uitvoeren van activiteiten en werkvormen zoals vrij lezen (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Bijna de helft van de mediathecarissen geeft aan dat er een beleidsplan is met een visie en doelstellingen op het gebied van de mediatheek. Dit plan krijgt op een minderheid van de scholen jaarlijkse bijstelling. Zes op de tien mediathecarissen geeft aan dat er sprake is van evaluatie en kwaliteitsmonitoring van de mediatheek, zoals bezoekregistraties en evaluatiegesprekken (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
