Steeds meer basis- en middelbare scholen en instellingen voor beroepsonderwijs werken structureel aan leesbevordering volgens de landelijke aanpak de Bibliotheek op school. Deze scholen werken samen met de openbare bibliotheek aan het vergroten van de leesmotivatie en leesvaardigheid van hun leerlingen.
Bibliotheken: dekking nagenoeg volledig
125 basisbibliotheken werken anno 2025 aan de uitrol van de Bibliotheek op school of andere, vergelijkbare vormen van educatieve dienstverlening. Dit betreft een landelijke dekking van 98%. Dit aantal is nagenoeg even hoog als een jaar eerder.
Aantal deelnemende scholen groeit
3.955 basisscholen hanteren de aanpak van de Bibliotheek op school of andere, vergelijkbare vormen van educatieve dienstverlening. Dit betreft een dekking van 65%, terwijl het de jaren daarvoor ging om 60% (2024) en 52% (2023). Deze groei komt grotendeels dankzij de subsidieregeling Masterplan basisvaardigheden. In totaal worden er bijna 800.000 basisscholieren bereikt, 9% meer dan de ruim 720.000 in het jaar ervoor.
In het voortgezet onderwijs, waar de aanpak zich hoofdzakelijk richt op het vmbo, ligt het bereik anno 2025 op 482 middelbare scholen. Dit is anderhalf keer zoveel als het jaar ervoor (322 scholen). Daarmee ligt het bereik onder middelbare scholen op 33%, terwijl het een jaar eerder nog ging om 22%. Deze groei komt grotendeels voort uit de subsidieregeling Masterplan basisvaardigheden. Het merendeel van de deelnemende scholen biedt, in lijn met de doelstelling, vmbo aan. Er worden in totaal ruim 220.000 middelbare scholieren bereikt, 50% meer dan de 147.000 een jaar eerder.
In het speciaal onderwijs (inclusief het speciaal basisonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs) doen er 295 scholen mee aan de Bibliotheek op school of andere, vergelijkbare, vormen van educatieve dienstverlening. Dit is een flinke toename ten opzichte van een jaar eerder (21%). De landelijke dekking ligt daarmee nu op 35%.
In het mbo werken anno 2025 respectievelijk 94 opleidingen met de aanpak van de Bibliotheek op school. Dit is een landelijke dekking van 17%. Een kwart van de mbo-locaties waarmee wordt samengewerkt betreft opleidingen pedagogisch werk en onderwijsassistent. Voor de pabo geldt dat er met 20 instellingen wordt samengewerkt volgens de aanpak de Bibliotheek op school: de helft van het totaal (Paboweb, 2024).
Bij de opleiding mbo pedagogisch werk en onderwijsassistent en op de pabo’s richt de aanpak zich zowel op de leesmotivatie en leesvaardigheid van de studenten zelf als op hun toekomstige rol als leesbevorderaar in de beroepspraktijk.
Ambities en doelen interventie
De Bibliotheek op school streeft naar een sterke leescultuur op de school. Deze krijgt de vorm van een langdurige samenwerking, met behulp van de expertise van de leesconsulent van de openbare bibliotheek. Eén van de elementen is het realiseren van een rijke, gevarieerde en actuele boekencollectie op de school. De boeken staan frontaal opgesteld in verrijdbare kasten, om ze aantrekkelijker te maken, en er wordt gebruik gemaakt van de collectie e-boeken van de online bibliotheek. Tevens heeft de schoolbibliotheek ruime openingstijden, zijn leerlingen automatisch lid en kunnen ze de boeken mee naar huis nemen.
De leesconsulent komt een vast aantal uren per week op de school, om leerkrachten te ondersteunen bij het scheppen van een leescultuur. De aanwezigheid van een leescoördinator op deelnemende scholen is verplicht, met als advies 80 taakuren per jaar. Deelnemende scholen borgen leesbevordering in het beleidsplan. Hiernaast maakt de school een leesplan met een visie, doelen en jaarprogramma op het gebied van lezen. Dit leesplan krijgt een jaarlijkse bijstelling aan de hand van gegevens uit de Monitor de Bibliotheek op school, die in 2024 door ruim 200.000 basisscholieren en bijna 50.000 middelbare scholieren is ingevuld.
Scholen met de Bibliotheek op school besteden dagelijks ten minste 15 minuten per dag aan leesbevorderingsactiviteiten, zoals vrij lezen, voorlezen en praten over boeken.
De genoemde elementen of bouwstenen staan beschreven in de praktijkkaart voor de interventie (Education Lab, 2021).
Redenen en invulling deelname
Basisscholen noemen het vergroten van het leesplezier en de taal- en leesprestaties de belangrijkste redenen om mee te doen met de Bibliotheek op school (DUO Omnibusonderzoek, 2014). Deelnemende scholen besteden gemiddeld ongeveer twintig minuten per dag aan vrij lezen en acht minuten aan voorlezen (Van der Sande et al., 2019). De helft van de basisschoolbibliotheken met de Bibliotheek op school leeft de norm van acht actuele boeken per leerling na (Probiblio & Pleiade Management, 2019). Op 35% van de basisscholen met de Bibliotheek op school kunnen leerlingen de boeken mee naar huis nemen (Desan & Kunst van Lezen, 2018). Op 70% van basisscholen met de Bibliotheek op school is een leescoördinator aanwezig (DUO Onderwijsonderzoek, 2019).
