Aantal mediatheken daalt
Het aantal schoolbibliotheken met een mediathecaris in het voortgezet onderwijs loopt terug. Dit blijkt uit een telling onder alle middelbare scholen. In 2026 zijn er 350 mediatheken met een mediathecaris, goed voor een dekking van 24% van de locaties voor voortgezet onderwijs. In 2025 ging het nog om 358 mediatheken met een mediathecaris. Dat is een krimp van 2% (DUO-Onderwijs, 2026, intern rapport).
In 2012 was er nog op 709 voortgezet onderwijslocaties een mediatheek met mediathecaris aanwezig. Dat betekent dus dat het aantal mediatheken met mediathecaris sindsdien is gehalveerd (DUO-Onderwijs, 2026, intern rapport).
Acht op de tien mediatheken met een mediathecaris is gehuisvest op middelbare scholen die havo en/of vwo aanbieden. Bij zes op de tien gaat het om een brede scholengemeenschap, met ook vmbo en praktijkonderwijs (DUO-Onderwijs, 2026, intern rapport).
Er zijn ook middelbare scholen die een schoolbibliotheek, maar geen mediathecaris hebben. Dit blijkt uit een onderzoek onder een selectie van middelbare scholen. 70% van die schoolleiders zegt dat hun school een mediatheek huisvest. Nog eens 13% geeft aan dat er vroeger een mediatheek was op school, maar nu niet meer (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024). Scholen met voornamelijk havo- en vwo-leerlingen huisvesten vaker een mediatheek of schoolbibliotheek dan scholen met voornamelijk vmbo-leerlingen (85% versus 72%) (DUO-Onderwijs, 2025).
Weinig aanwas mediathecarissen
De huidige beroepsgroep van mediathecarissen bestaat overwegend uit (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024):
- vrouwen (89%),
- mensen van vijftig jaar en ouder (83%),
- gediplomeerden op hbo+-niveau (67%).
Dit profiel is in lijn met de samenstelling van het personeel bij de openbare Bibliotheek. Terwijl er bij de openbare Bibliotheek de laatste jaren sprake is van verjonging, zijn mediathecarissen gemiddeld steeds ouder. Om te vergelijken: in 2012 was nog 72% ouder dan vijftig jaar (Kieft, 2012).
Mediathecarissen hebben gemiddeld vijftien jaar werkervaring. Een kwart geeft aan geen opleiding of cursus te hebben gevolgd die te maken heeft met hun functie in de mediatheek. Dit zijn vooral mediathecarissen onder de vijftig jaar en met minder dan vijf jaar werkervaring. De helft van de mediathecarissen heeft kortdurende opleidingen en cursussen gevolgd (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Hoge tevredenheid mediatheek
Schoolleiders en mediathecarissen tonen zich tevreden over de mediatheek. Ze geven hun eigen mediatheek een cijfer van respectievelijk een 7,5 en 7,7. Ze waarderen vooral de actuele en uitgebreide boekencollectie voor de leerlingen, de mooie, rustige ruimte en de toegankelijke locatie in de school (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Mediatheek belangrijk voor leesbevordering
Driekwart van de mediathecarissen geeft aan dat de mediatheek een belangrijke rol speelt op het gebied van leesbevordering. Dit zijn vooral mediathecarissen op scholen die vmbo aanbieden. Vier op de vijf mediathecarissen zeggen dat de mediatheek betrokken is bij het organiseren van activiteiten op het gebied van leesbevordering. Dit betreft in de meeste gevallen Lezen voor de Lijst, bezoeken van schrijvers en het uitvoeren van activiteiten en werkvormen zoals vrij lezen (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Bijna de helft van de mediathecarissen geeft aan dat er een beleidsplan is met een visie en doelstellingen op het gebied van de mediatheek. Dit plan krijgt op een minderheid van de scholen jaarlijkse bijstelling. Zes op de tien mediathecarissen geeft aan dat er sprake is van evaluatie en kwaliteitsmonitoring van de mediatheek, zoals bezoekregistraties en evaluatiegesprekken (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
Meeste scholen halen richtlijn aantal boeken niet
Stichting Lezen adviseert scholen in de Leesscan vo om minimaal vijf boeken per leerling in de collectie op te nemen. Ruim een kwart van de scholen (26%) in het voortgezet onderwijs haalt deze richtlijn. Op scholen met voornamelijk vmbo-leerlingen zijn gemiddeld minder boeken per leerling aanwezig dan op scholen met voornamelijk havo- en vwo-leerlingen (DUO-Onderwijs, 2025).
Docenten tevreden met collectie
Docenten in het vmbo, havo en vwo zijn te spreken over de boekencollectie op de school. Een meerderheid is tevreden over de verscheidenheid in niveaus, genres en onderwerpen. Ook zijn de meeste docenten tevreden over de omvang en actualiteit van de collectie, de aantrekkelijkheid van de boeken voor de leerlingen en de afstemming van de collectie op de leeslijst. In havo en vwo zijn docenten vaker te spreken over het aantal boeken in de collectie dan in het vmbo (DUO-Onderwijs, 2025).
Acht op de tien mediathecarissen vinden dat het aantal boeken in de mediatheek, het aantal fictieboeken en de verscheidenheid in genres vrijwel tot helemaal op orde is. Zeven op de tien geven aan dat dit het geval is voor de actualiteit van de boeken, de verscheidenheid in onderwerpen en de diversiteit en inclusiviteit van auteurs en personages. De helft van de mediathecarissen geeft aan dat het aantal non-fictieboeken en de verhouding tussen fictie- en non-fictieboeken niet op orde is (Kieft & DUO Onderwijsonderzoek, 2024).
