Een zeldzame combinatie
Slechts 77 vo-scholen in Nederland hebben zowel een eigen mediatheek met professionele mediathecaris, als ondersteuning van een leesmediaconsulent van de openbare Bibliotheek. Stichting Lezen deed onderzoek naar de zeldzame combinatie. Wat levert deze unieke samenwerking de school, en de Bibliotheek, op? Marleen Kieft ging in opdracht langs bij vijf van de 77 scholen en interviewde de mediathecaris en leesmediaconsulent. De Pieter Zandt Scholengemeenschap valt ook binnen deze groep.
Personalia
Marieke Hartevelt – van ’t Hul is sinds ruim twee jaar mediathecaris op de Pieter Zandt Scholengemeenschap, waar leerlingen onderwijs op reformatorische grondslag op alle niveaus kunnen volgen: van praktijkonderwijs tot en met gymnasium. De mediatheek richt zich op al deze onderwijstypen.
Marjan Albers werkt bij Bibliotheek Kampen als leesmediaconsulent voortgezet onderwijs. Ze werkt al lange tijd in de bibliotheek en heeft ook ervaring met BoekStart in de kinderopvang en de Bibliotheek op school in het basisonderwijs.
Pieter Zandt Scholengemeenschap & de Bibliotheek op school
Werkt met de Bibliotheek op school sinds:
2021
Mooi moment:
Een evaluatie over het verloop van de Bibliotheek op school in het praktijkonderwijs en vmbo-onderbouw. Tijdens dat gesprek ging er bij de aanwezigen een lampje branden. Opeens realiseerden ze zich: ‘Er gebeurt hier zoveel moois, dat moet doorgevoerd worden binnen de hele school!’.
Hobbel:
Het kost veel tijd om een doorgaande lijn op het gebied van leesbevordering van vmbo-onderbouw naar vmbo-bovenbouw te realiseren. Dat komt omdat er in de bovenbouw verschillende stromen zijn (zoals bijvoorbeeld techniek of zorg & welzijn) met verschillende lerarenteams.
Quote:
“We versterken elkaar en vullen elkaar aan. We hebben hetzelfde doel, maar ieder onze eigen expertise.”
Inspirerend:
In Kampen hebben de vo-schoolbesturen, de gemeente en de Bibliotheek een convenant gesloten getiteld ‘Kampen leest door!’. In dat convenant staan onder andere de rollen van de mediathecaris en de leesmediaconsulent duidelijk omschreven.
Ontstaan en verloop van de samenwerking
De samenwerking tussen mediathecaris en leesmediaconsulent is een jaar of vijf geleden van start gegaan. Dat was op initiatief van de toenmalige mediathecaris, die graag samen met de Bibliotheek wilde optrekken bij het werken aan leesbevordering. School en Bibliotheek kozen ervoor – in overeenstemming met de focus van het landelijke programma de Bibliotheek op school – om in eerste instantie in de onderbouw van het vmbo aan de slag te gaan. Beide geïnterviewden zijn er blij mee dat het is gelukt om niet alleen de talendocenten, maar het hele lerarenteam van de onderbouw vmbo actief bij de Bibliotheek op school te betrekken. Er staan bijvoorbeeld vaste uren voor vrij lezen op het lesrooster en elk klaslokaal heeft een boekenkar, zodat er altijd boeken binnen handbereik zijn.
Professionalisering is er ook, want jaarlijks is er een training voor het hele vmbo-onderbouwteam in de bibliotheek van Kampen, over bijvoorbeeld lezen, voorlezen en vrij lezen. Albers vertelt: “Inmiddels pakt het team veel zelf op. Op een gegeven moment kom je op het punt dat een school het zelf moet doen en kan.” Na de successen in vmbo 1 en 2, waar “echt iets moois is opgebouwd”, is de samenwerking sinds 2024 uitgebreid naar het praktijkonderwijs. Inmiddels zoeken Albers, Hartevelt en de teamontwikkelaars van de school ook naar een goede manier om de samenwerking door te zetten naar de bovenbouw van het vmbo.
Meerwaarde
“De meerwaarde van de samenwerking tussen mediatheek en Bibliotheek, zit ‘m vooral in het samen optrekken” vindt Hartevelt. “De mediatheek zou heus wel doordraaien zonder leesmediaconsulent, maar boeken en lezen zouden veel minder aandacht krijgen in de klas. Juist door de samenwerking met Marjan [Albers] worden docenten actief betrokken bij leesbevordering en krijgt leesbevordering in de klas meer vorm en inhoud.” Hartevelt is blij met de expertise die de leesmediaconsulent namens de Bibliotheek meebrengt op het gebied van beleid formuleren en uitvoeren. Hartevelt: “De Bibliotheek legt niets op en laat de school eigen keuzes maken, maar helpt wel om richting te kiezen.”
De monitor is daarbij een belangrijk instrument. “Het vmbo-onderbouwteam is heel gemotiveerd om de monitor af te nemen” vertelt mediathecaris Hartevelt. “De docenten vinden de monitorresultaten heel interessant. De uitkomsten laten zien of het nog loopt en waar aandacht nodig is. De monitor helpt om een vinger aan de pols te houden, maar helpt ook bij het formuleren van doelen voor de komende jaren, om een stip op de horizon te kiezen.”
Ook voor een leesmediaconsulent is het fijn werken op een school met een mediathecaris, vindt Albers. Sommige dingen zijn voor een buitenstaander nu eenmaal lastig om te ontdekken. “Marieke merkte bijvoorbeeld laatst dat er een nieuwe docent was die wel iets wilde met boeken en lezen. Dan legt zij een lijntje tussen mij en die docent.”
Grote school
Pieter Zandt is een grote school met bijna 1800 leerlingen en met veel verschillende onderwijstypen en lerarenteams. Het is daarom voor leesmediaconsulent Albers – met honderd uur per jaar ter beschikking – best ingewikkeld om goed op de hoogte te zijn van wat er allemaal speelt op school. “Het vraagt brede kennis en doorontwikkeling om te werken met zoveel verschillende doelgroepen, van praktijkonderwijs tot en met gymnasium.Ik volg daarom regelmatig cursussen, maar ik sluit ook vaak aan bij werkgroepen op school, omdat ik dan snel op de hoogte ben van wat er speelt.”
Zij heeft bovendien op alle locaties waar ze werkt, naast de mediathecaris ook andere contactpersonen waar ze het leesbevorderingsbeleid mee afstemt. Soms is dat een taal- of leescoördinator, maar soms ook een docent Nederlands, een onderwijsassistent of een onderwijsontwikkelaar.
