Nieuwe Prinsengracht 89  1018 VR  Amsterdam   020 623 05 66  info@lezen.nl Stichting Lezen op Twitter Stichting Lezen op FacebookNieuwsbrief         Frysk  English  Contact  Login

Deelsessies ronde 1

Deelsessies 10:00-11:00

A. Deelsessie: Jongeren en het ‘nieuwe lezen’

  • De nieuwe gedichtenlezer: poëzie op Instagram - Kila van der Starre

Poëzie leeft, ook onder jonge mensen. De meeste poëzie-ervaringen vinden echter niet plaats via een papieren bundel. Gedichten worden beleefd tijdens literaire festivals, poetry slams en spoken wordavonden, poëzie siert de openbare ruimte en gedichten circuleren op social media. Vooral Instagram heeft enorme impact gehad op de vorm en inhoud, het publiek en de status van poëzie. Daarnaast heeft Instapoëzie gezorgd voor het doorbreken van menig vooroordeel over het genre: dat poëzie dood is, dat niemand poëzie leest (vooral jongeren niet), dat poëzie niet verkoopt, dat poëzie moeilijk is en dat poëzie een klein publiek heeft. Literatuurwetenschapper Kila van der Starre deed onderzoek naar Instapoëzie en bracht voor het eerst in kaart wat dit nieuwe type gedichtenlezer in Nederland en Vlaanderen karakteriseert.

  • Lees iets! - Over hiphop & nieuwe lezers - Aafje de Roest

Lees iets! – zo spreekt schrijver Soortkill van het Amsterdamse hiphopcollectief SMIB regelmatig zijn Instagramvolgers toe. Zijn woordenboek Smibanese over straattaal werd een hit: het in eigen beheer uitgegeven boek verkocht meerdere drukken uit en intussen is het ondergebracht bij een gevestigde uitgeverij. Reden voor de OBA om een samenwerking te starten met SMIB: de Smibliotheek - met een eigen boekenkast, een digitale schoolkrant, lezingen, debatten en leesclubs. Een interessant fenomeen: hiphopcultuur die zich nadrukkelijk vermengt met leescultuur.

Hiphop is de dominante jeugdcultuur in Nederland. Maar welke rol speelt hiphop eigenlijk in het leesgedrag van jongeren? Wat zegt het dat rapgroep Zo Moeilijk een grotere woordenschat blijkt te hebben dan schrijvers als Harry Mulisch en A.F.Th. van der Heijden, dat Akwasi wekenlang in de bestsellerlijst staat met zijn poëzie en dat Ronnie Flex de Popprijs wint omdat hij tekstueel op eenzame hoogte staat? In deze presentatie staat de vraag centraal of  hiphop ‘nieuwe lezers’ creëert.

B. Deelsessie: Geletterdheid in het digitale tijdperk

  • Literair lezen in het digitale tijdperk - Frank Hakemulder

Met de mooie voordelen van het digitale tijdperk gaat ook wel eens iets moois verloren. “Deep reading” wordt bedreigd door het oppervlakkig lezen vanaf de schermpjes die ons overal en altijd vergezellen (Wolf 2018). Het gaat hier om de vaardigheid geconcentreerd langere teksten te lezen, zodat we complexe informatie tot ons kunnen nemen, ons kunnen verplaatsen in het standpunt van een ander, het gelezene kunnen verbinden aan ons eigen leven, en een gevoeligheid kunnen ontwikkelen voor het belang van stijlkeuzes voor interpretatie. Die vaardigheid lijken we heel goed te kunnen gebruiken op vele plekken in onze samenleving. Ze komen in ieder geval samen in het lezen van literaire teksten. In een reeks van drie studies is onderzocht wat de relatie is tussen leesgewoontes en literair lezen. Het bleek dat het frequent lezen van korte tekstjes van scherm negatief gerelateerd is aan de mate waarin lezers bereid waren te zoeken naar de diepere betekenis van een literair verhaal.

  • Het belang van vrij lezen: de update - Suzanne Mol

In 2011 publiceerden we een meta-analyse, waarin is aangetoond dat (voor)lezen samenhangt met taal- en leesvaardigheden van 2- tot 21-jarigen. Kinderen die worden voorgelezen en leerlingen die in hun vrije tijd lezen, hadden beter ontwikkelde taal- en (ontluikende) leesvaardigheden dan kinderen en leerlingen met minder (voor)leeservaring. Sinds die meta-analyse zijn er veel nieuwe, internationale studies gepubliceerd over vrij lezen, in relatie tot diverse uitkomstmaten. Daarom is het tijd voor een update: wat is het belang van vrij lezen volgens de studies die in de afgelopen tien jaar zijn verschenen? Zijn de effecten sterker of minder sterk geworden, in een decennium waarin digitaal lezen een veel grotere rol is gaan spelen dan in de studies die in de vorige meta-analyse zijn meegenomen? In deze themasessie presenteren we daarom de eerste resultaten van de nieuwe meta-analyse naar het belang van vrij lezen in verschillende leeftijdsgroepen.