Ontspanning voornaamste leesmotief
Ontspanning is met stip de voornaamste reden om boeken te lezen in de vrije tijd. 80% van alle boekenlezers noemt dit leesmotief. Andere beweegredenen volgen op ruime afstand: 42% leest om meer te weten te komen over bepaalde onderwerpen, 37% om lekker weg te dromen, en 35% om zichzelf persoonlijk te ontwikkelen (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71). Fictielezen zorgt het vaakst voor (ont)spanning en plezier, terwijl non-fictielezen vaker aan het denken zet en leidt tot nieuwe kennis, ideeën en inzichten (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 74).
Unieke opbrengsten van boeken lezen
Het lezen van boeken onderscheidt zich op een aantal manieren van andere media-activiteiten. Ieder medium levert deels unieke opbrengsten op. Wil je bijvoorbeeld het gevoel hebben ‘in het hoofd van een ander te kruipen’? Dan kun je beter een (fictie)boek lezen dan een film/serie kijken, een podcast beluisteren of een krant of tijdschrift lezen. Meer mensen hadden de ervaring ‘in het hoofd van een ander te kruipen’ tijdens hun laatste (fictie)leeservaring dan tijdens een andere recente media-activiteit. Voor non-fictieboeken geldt dat zij bijvoorbeeld sterker dan andere media ‘aan het denken zetten’ of ‘inzicht geven in andere tijden of culturen’ (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 74).
Gebrek aan tijd en plezier redenen om niet te lezen
De voornaamste reden om niet te lezen is een gebrek aan tijd. 42% van de Nederlanders noemt dit de belangrijkste leesbarrière. Daarnaast is voor 36% van de Nederlanders een gebrek aan rust een drempel voor het lezen (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71). Vrije tijd, bijvoorbeeld vakantie, werkt voor 60% dan ook stimulerend om wél te gaan lezen.
De derde reden om niet te lezen, die 35% van de mensen noemt, is de concurrentie van andere activiteiten. Het gaat dan vooral om televisie, films of series (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71; 2022, meting 62). De genoemde leesbarrières liggen in het verlengde van de oorzaken van ontlezing.
Nederlanders die helemaal geen boeken lezen, ervaren vooral een gebrek aan leesplezier. 36% van de niet-lezers vindt andere dingen leuker om te doen, terwijl 30% geen interesse heeft in lezen en eveneens 30% liever televisie, films en series kijkt. Daarnaast vormt ook bij niet-lezers tijdgebrek (29%) en een gebrek aan rust (29%) een belangrijke drempel om te lezen (KvB Boekwerk & GfK, meting 71, 2025).
Lezen als ‘imagebuilding’
Veel boekenliefhebbers lezen niet alleen om hun leesbehoefte te bevredigen, maar ook om uitdrukking te geven aan hun sociale identiteit. Boeken zijn naast consumptie- dus ook sociale media. Deze functie komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de vaak prominente plaats van de boekenkast in de huiskamer, om te laten zien dat dit een lezend huishouden is. Door zich met boeken te vertonen in publieke ruimten, laten lezers zien dat ze lezen en wat ze lezen (Kaiser & Quandt, 2015).
