25 mei 2021

Digitale kinderboeken bevatten vaak vertelmiddelen die niet mogelijk zijn in gedrukte boeken. Kenmerkend zijn een luisterversie, video’s en animaties, muziek en achtergrondgeluid en allerhande aanklikbare hotspots. Daartoe behoren spelletjes, quizvragen over het verhaal, een woordenboek en feedback van een tutor en/of karaokebalk die met de tekst meeloopt.

Uit een meta-analyse van 43 studies komt een positief effect naar voren van dergelijke extra’s op de woordenschat en het verhaalbegrip. De effectgroottes zijn ‘verwaarloosbaar’ voor kinderen met een normale taalontwikkeling (cohens d < 20) en ‘matig/klein’ voor kinderen met een taalachterstand (cohens d=0.2-0.5). In het bijzonder voor de laatste groep bezitten digitale vertelmiddelen dus specifieke voordelen ten opzichte van papier (Takacs, Swart & Bus, 2015; Bus & Takacs, 2015). Een andere meta-analyse onder 39 studies vindt geen verschil tussen papieren en digitaal verrijkte kinderboeken (Furenes, Kucirkova & Bus, 2021).

Er bestaat vooralsnog geen bewezen effect op de leesmotivatie. Het lijkt erop dat digitale vertelmiddelen niet zozeer de interesse van kinderen stimuleren, als wel de cognitieve verwerking ondersteunen (Takacs, Swart & Bus, 2015; Bus & Takacs, 2015).

Digitale kinderboeken, zowel met als zonder digitale extra’s, kunnen ook deel uitmaken van trainingsprogramma’s op de computer. Dergelijke interventies hebben een positief effect op de groei van het fonologisch bewustzijn en de ontluikende leesvaardigheid van peuters en kleuters. Uit een meta-analyse van 59 studies, waarvan er twintig betrekking hebben op e-boeken, komen effectgroottes naar voren die ‘matig/klein’ zijn voor zowel het fonologisch bewustzijn (d=0,27) als de ontluikende leesvaardigheid (d=0,23) (Verhoeven et al., 2020).

Doelgroep(en)