Aantal zwakke lezers onder jongeren groeit
39% van de Nederlandse vijftienjarigen is onvoldoende geletterd om goed te kunnen functioneren op school en in onze maatschappij. Zij scoren op het laagste niveau van leesvaardigheid in het internationale PISA-onderzoek, en lopen het risico om laaggeletterd te worden. Nederland telt meer zwakke lezers dan de meeste andere landen. Het aandeel zwakke lezers ligt in Europa gemiddeld op 29% en in de OESO-landen op 31% (Meelissen et al., 2023). De Europese Unie streeft ernaar dat in 2030 maximaal 15% van de leerlingen moeite heeft met lezen (European Union, 2023). Dit betekent voor Nederland dat het aandeel zwakke lezers ruim zou moeten halveren.
Tussen 2022 en 2025 nam het aandeel zwakke lezers in het voortgezet onderwijs toe, van 33% naar 39%. De stijgende trend die is ingezet vanaf 2015 zet zich daarmee door (Meelissen, 2026). Bovendien groeide de kloof tussen zwakke en sterke lezers. Onder zwakke lezers daalde de leesvaardigheid sinds 2015 sterker dan onder sterke lezers (OESO, 2026).
De kloof in leesvaardigheid tussen zwakke en sterke lezers is in Nederland groter dan in de meeste andere deelnemende landen (OECD, 2026). In 2012 was dit nog niet het geval. Toen vertoonde de scoreverdeling tussen hele sterke en hele zwakke lezers juist minder spreiding dan in de meeste andere landen (Kordes et al., 2013).
Basisonderwijs: verschil tussen sterke en zwakke lezers groeit
Het verschil tussen sterke en zwakke lezers is bij tienjarige kinderen gegroeid, blijkt uit het internationale leesonderzoek PIRLS. Terwijl het verschil in 2021 op 221 punten ligt, was dit 198 in 2016. Tegelijkertijd is het verschil, net als in de voorgaande metingen van 2016 en 2011, internationaal gezien klein. De afstand tussen sterke en zwakke lezers is in Nederland in 2021, na Italië, de kleinste uit een groep van 21 westerse landen (Expertisecentrum Nederlands, 2023). De situatie in het basisonderwijs is anders dan in het voortgezet onderwijs, waar de kloof in Nederland juist groter is dan in andere landen.
