Van ’traditioneel’ lezen naar online lezen
Nederlanders besteden steeds minder tijd aan lezen. De leestijd van boeken, kranten en tijdschriften is sinds de jaren ’50 fors gedaald. Tellen we online lezen echter ook mee, dan zijn Nederlanders juist meer tijd aan lezen gaan besteden. Er trad de afgelopen decennia een verschuiving op van lezen van papier naar lezen van het scherm. Terwijl gedrukte boeken, kranten en tijdschriften terrein verloren, kwamen er nieuwe digitale tekstsoorten bij.
Vooral jongere generaties lezen veel online
Vooral jongere generaties lezen online, bijvoorbeeld via apps en sociale media. Vrijwel alle 12- tot 20-jarigen (96%) lezen ten minste wekelijks teksten op sociale media. Negen op de tien lezen wekelijks online artikelen, evenals ondertitels bij een serie of film. Daarentegen leest maar een derde van de jongeren ten minste wekelijks in een (non-)fictieboek. Stripboeken, kranten en tijdschriften worden door twee op de tien jongeren op wekelijkse basis gelezen (Qrius, 2021).
Van diepgaand naar oppervlakkig lezen?
Critici maken zich zorgen dat de verschuiving van ’traditioneel’ lezen naar online lezen zorgt voor een oppervlakkigere en vluchtigere verwerking van teksten (Robijn, 2023; Bakker, 2024). Digitale lezers skimmen, scannen en browsen veelvuldig. Daardoor zouden ze minder geconcentreerd zijn, minder sterk opgaan in de tekst en deze minder goed opslaan in hun geheugen. Het empirisch bewijs voor deze gedachtegang groeit. Daarnaast bieden digitale media veel mogelijkheid tot ’taskswitchen’ – het afwisselen van verschillende activiteiten. Ook dit kan de concentratie en het tekstbegrip in de weg zitten. Tegelijkertijd zijn er ook aanwijzingen dat digitale teksten juist voordelen bieden vanwege vertelmiddelen die niet mogelijk zijn op papier.
