Op 12 mei publiceerde het Expertisecentrum Nederlands de nationale resultaten van IELS (International Early Learning and Child Wellbeing Study), een internationaal vergelijkend onderzoek naar de kennis en vaardigheden van vijfjarigen. Opvallend: voorlezen ondersteunt niet alleen de beginnende geletterdheid, maar heeft ook een positief effect op andere kernvaardigheden, waaronder beginnende gecijferdheid en emotieherkenning. Er ligt hierin een sleutelrol voor een rijke leesomgeving en een kans voor interactief voorlezen, meent Stichting Lezen.

Belang van voldoende boekenaanbod

De frequentie van het voorlezen is een belangrijke factor; vijfjarigen die minimaal vijf keer per week worden voorgelezen, laten sterkere vaardigheden zien in beginnende geletterdheid en gecijferdheid én emotieherkenning dan kinderen die minder vaak worden voorgelezen. 

Een rijke leesomgeving is van belang voor de beginnende geletterdheid van kinderen. Hoe meer boeken er in huis zijn, hoe vaker er wordt voorgelezen. Bovendien scoren kinderen hoger op beginnende geletterdheid wanneer zij meer boeken in huis hebben, zo laat IELS zien.  Toegang tot boeken vormt een belangrijke voorwaarde voor het kunnen creëren van een rijke leesomgeving, thuis, op school en in de kinderopvang. Er is een belangrijke rol weggelegd voor de bibliotheek, en toegang hiervan voor iedereen. Programma’s als BoekStart in de kinderopvang en de Bibliotheek op school dragen hieraan bij; kinderen tot 18 jaar hebben gratis toegang tot bibliotheken, en baby’s en peuters maken kennis met de bibliotheek via het gratis BoekStartkoffertje, dat ouders kunnen ophalen na de geboorte van hun kind.

Het onderzoek laat zien dat beginnende geletterdheid samenhangt met andere kernvaardigheden zoals beginnende gecijferdheid en emotieherkenning, maar ook met werkgeheugen. Tamar van Gelder, directeur-bestuurder van Stichting Lezen zegt hierover: “Deze samenhang laat zien dat inzetten op lezen kan zorgen voor een vergroting van meer vaardigheden dan het lezen alleen; lezen is dus met recht een zaak van alle vakken en kernvaardigheden ook voor de allerjongsten.”

Een rijke taalomgeving in alle talen

Expertisecentrum Nederlands doet de volgende aanbeveling rond het creëren van een rijke taalomgeving; ‘Een rijke taalomgeving – zowel in de thuistaal als de taal die op school gesproken wordt – ondersteunt de ontwikkeling van alle leerlingen. Zowel thuis als op school moet een taalomgeving gecreëerd worden waarin leerlingen de kans krijgen om in aanraking te komen met een grote diversiteit aan woorden. Thuis kunnen ouders voorlezen uit mooie, rijke boeken in de eigen thuistaal; op school kan dit gebeuren in de taal die op school gebruikt wordt, maar ook in de thuistaal van de leerlingen.’

Interactief voorlezen verankeren

De resultaten van IELS laten duidelijk zien dat structureel voorlezen ertoe doet. Behalve hoe vaak kinderen worden voorgelezen, is het echter ook belangrijk hoe kinderen worden voorgelezen.

“Uit verschillende onderzoeken blijkt het belang van interactief voorlezen. Het is belangrijk dat hiervoor binnen verschillende opleidingen, zoals bijvoorbeeld de opleiding tot pedagogisch professional, meer aandacht voor komt. Interactief voorlezen verankeren in het curriculum is noodzakelijk.” Zo licht Van Gelder toe. 

Bij interactief voorlezen praat je voor, tijdens en/of na het voorlezen met de leerlingen over het verhaal of de tekst. Dit is waardevol als je samen met leerlingen bouwt aan de betekenis van een verhaal. Kleuters die interactief worden voorgelezen, gaan meer vooruit in woordenschat en verhaalbegrip dan leeftijdsgenoten bij wie dat niet gebeurt.