Creatief schrijven stimuleert lezen
Jongeren behoren tot de meest fervente creatief schrijvers in hun vrije tijd. In het literatuuronderwijs blijken 4-vwo-ers en 4-havisten baat te hebben bij creatief schrijven. Ze kunnen bijvoorbeeld het begin van een kort verhaal lezen, waarna ze zelf verder schrijven. Vervolgens lezen ze het oorspronkelijke verhaal van begin tot eind. Leerlingen blijken met een dergelijke opdracht sneller te lezen, vaker emotioneel te reageren en meer opmerkingen over de personages te maken. Ook is hun waardering voor het verhaal positiever (Janssen & Van den Bergh, 2010).
Wie creatief schrijft, structureert de gedachten, activeert de verbeelding en drukt zichzelf uit. Dat zijn deels handelingen die ook optreden bij het lezen. Creatief schrijven draagt bij aan de leesvaardigheid: basisscholieren die les krijgen in creatief schrijven scoren na een aantal maanden hoger op diep lezen dan leerlingen die deze lessen niet volgen (Kırmızı & Kasap, 2017).
Bij middelbare scholieren is een dergelijk effect niet gevonden. Brugklassers die les krijgen in creatief schrijven, zijn na twee maanden vaardiger in het schrijven van verhalende teksten. Er is geen effect van creatief schrijven op gevorderd lezen: het gebruiken van strategieën voor, tijdens en na het lezen. Wel zeggen de leerlingen na afloop van de interventie gemotiveerder te zijn om te lezen (Eser & Ayaz, 2021).
Er is dus enige voorzichtigheid geboden met het trekken van conclusies over de opbrengsten van creatief schrijven voor lezen. Uit een literatuuroverzicht blijkt bovendien dat de hoeveelheid onderzoek naar creatief schrijven en de relatie met lezen beperkt is, de kwaliteit van het onderzoek soms tekortschiet en de causaliteit – beïnvloedt schrijven het lezen en/of andersom? – vaak niet duidelijk is (Stichting Lezen, 2017).
Positieve spiraal?
Er zijn aanwijzingen dat er een wederkerige relatie bestaat tussen creatief schrijven en de literaire leesvaardigheid. 5-havisten en 5-vwo-ers die uit zichzelf literatuur lezen en goed presteren in literatuurlessen, schrijven vaak ook betere korte verhalen en gedichten dan leerlingen met een lager literair competentieniveau. Dat geldt voor de criteria stijl, structuur en inhoud van het verhaal, maar ook voor de originaliteit. Het omgekeerde blijkt eveneens op te gaan. Leerlingen die goede gedichten schrijven, zijn vaak ook vaardiger in het lezen en interpreteren van poëzie (Janssen, Broekkamp & Smallegange, 2006).
Het zou kunnen dat er een positieve spiraal bestaat tussen literair lezen en creatief schrijven: de activiteiten versterken elkaar dan over en weer. Een andere mogelijkheid is dat er geen verband is, maar dat aan beide activiteiten andere factoren ten grondslag liggen, zoals intelligentie, motivatie of creativiteit. Beide hypotheses zijn niet tot nauwelijks getoetst (Stichting Lezen, 2017).
