Vooral fictie om te ontspannen
Ontspanning is met stip de voornaamste reden om boeken te lezen in de vrije tijd. 80% van alle boekenlezers noemt dit leesmotief. Andere beweegredenen volgen op ruime afstand: 42% leest om meer te weten te komen over bepaalde onderwerpen, 37% om lekker weg te dromen, en 35% om zichzelf persoonlijk te ontwikkelen (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71). Fictielezen zorgt het vaakst voor (ont)spanning en plezier, terwijl non-fictielezen vaker aan het denken zet en leidt tot nieuwe kennis, ideeën en inzichten (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 74).
Boeken lezen heeft unieke opbrengsten
Het lezen van boeken onderscheidt zich op een aantal manieren van andere media-activiteiten. Ieder medium levert deels unieke opbrengsten op. Wil je bijvoorbeeld het gevoel hebben ‘in het hoofd van een ander te kruipen’? Dan kun je beter een (fictie)boek lezen dan een film/serie kijken, een podcast beluisteren of een krant of tijdschrift lezen. Meer mensen hadden de ervaring ‘in het hoofd van een ander te kruipen’ tijdens hun laatste (fictie)leeservaring dan tijdens een andere recente media-activiteit. Voor non-fictieboeken geldt dat zij bijvoorbeeld sterker dan andere media ‘aan het denken zetten’ of ‘inzicht geven in andere tijden of culturen’ (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 74).
Leesbarrières: gebrek aan tijd en plezier
Wat zijn drempels die mensen ervaren om boeken te gaan lezen? 42% van de Nederlanders noemt een gebrek aan tijd. Daarnaast vormt voor 36% van de Nederlanders een gebrek aan rust een barrière (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71).
De derde drempel om te lezen, genoemd door 35% van de Nederlanders, is de concurrentie van andere activiteiten. Het gaat dan vooral om televisie, films of series (KvB Boekwerk & GfK, 2025, meting 71; 2022, meting 62). De genoemde leesbarrières liggen in het verlengde van de oorzaken van ontlezing.
Nederlanders die weinig tot geen boeken lezen, noemen grotendeels dezelfde drempels. Daarnaast speelt bij hen een gebrek aan leesplezier: 33% van de niet-lezers en 14% van de ‘light’ lezers heeft geen interesse in lezen. Tegelijkertijd zeggen veel Nederlanders die weinig tot niet lezen, de behoefte te hebben om dit wel te doen. 70% van de ‘light’ lezers en 45% van de niet-lezers besteden minder tijd aan lezen dan dat ze zouden willen (KvB Boekwerk & GfK, 2026, meting 75).
Lezen als ‘imagebuilding’
Veel boekenliefhebbers lezen niet alleen om hun leesbehoefte te bevredigen, maar ook om uitdrukking te geven aan hun sociale identiteit. Boeken zijn naast consumptie- dus ook sociale media. Deze functie komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de vaak prominente plaats van de boekenkast in de huiskamer, om te laten zien dat dit een lezend huishouden is. Door zich met boeken te vertonen in publieke ruimten, laten lezers zien dat ze lezen en wat ze lezen (Kaiser & Quandt, 2015).
