Nieuwe gespreksmethodiek helpt leerlingen complexe teksten beter begrijpen
Op 2 juni verdedigde docent Nederlands en literatuurwetenschapper Mira Beukering haar proefschrift Lees maar, er staat meer dan er staat. In haar onderzoek staat de vraag centraal hoe jongeren kunnen leren om diep te lezen: aandachtig, onderzoekend en met oog voor wat er achter de woorden schuilgaat.
Als onderdeel van haar promotieonderzoek ontwikkelde Beukering de gespreksmethodiek Begeleid Diep Lezen voor leerlingen in 4 en 5 vwo. “Wat mij tijdens het onderzoek steeds opnieuw opviel, was hoeveel leerlingen ontdekken zodra ze leren om hun aandacht langer bij een tekst te houden. Door samen te lezen en vragen te stellen, ontstaat ruimte voor inzichten die anders verborgen blijven”, aldus Beukering.
Hoe leerlingen diep leren lezen
Bij Begeleid Diep Lezen speelt de docent Nederlands een actieve rol. Samen met leerlingen leest de docent een literair verhaal en maakt hen tijdens het lezen bewust van opvallend taalgebruik en betekenisvolle verhaalelementen. Dat gebeurt door vragen te stellen die leerlingen stimuleren om verbanden te leggen, associaties te maken en interpretaties te onderzoeken.
Gaandeweg leren leerlingen deze manier van lezen zelf toe te passen. Volgens het principe van rolwisselend leren nemen zij steeds meer initiatief in het stellen van vragen en het onderzoeken van de tekst. Zo ontwikkelen zij een literaire leeshouding en leren zij teksten aandachtiger en dieper te lezen.
De studies in het proefschrift laten zien dat deze aanpak effectief is. Gesprekken volgens de methodiek vergroten niet alleen de literaire leesvaardigheid van leerlingen, maar dragen ook bij aan hun zakelijke leesvaardigheid.
Praktische handvatten voor docenten
Als onderdeel van het onderzoek verscheen eerder bij Stichting Lezen de handleiding Begeleid Diep Lezen [link]. Hierin worden alle stappen van de methodiek toegelicht aan de hand van voorbeelden en praktische handvatten voor docenten.
Om docenten extra ondersteuning te bieden, zijn daarnaast twee videotutorials ontwikkeld.
- In tutorial 1 demonstreert Beukering in een gesprek met twee vwo 4-leerlingen de belangrijkste gesprekstechnieken. Samen lezen zij het verhaal Bloed van Gerard Reve.
- Tutorial 2 laat zien hoe de methodiek werkt in een klassensituatie. Aan de hand van Honingeiland van Manon Uphoff doorloopt Beukering met leerlingen onderdelen van de eerste vier lessen. In een fragment uit de vijfde les stellen leerlingen elkaar zelfstandig vragen over het verhaal Hoelah van Cees Nooteboom.
Stichting Lezen feliciteert Mira Beukering van harte met haar promotie. De inzichten uit haar onderzoek helpen docenten om leerlingen diepgaander en aandachtiger te leren lezen. Daarmee levert het onderzoek een waardevolle bijdrage aan de missie van Stichting Lezen: alle kinderen en jongeren de kans geven zich via lezen optimaal te ontwikkelen.