Wie kinderen en jongeren aan het lezen wil krijgen, heeft meer nodig dan goede intenties. Leesbevordering vraagt om kennis van boeken, vertrouwen in eigen kunnen en een schoolcultuur waarin lezen zichtbaar en vanzelfsprekend is. Maar hoe staat het daarmee in het funderend onderwijs?
Om die vraag te beantwoorden, onderzochten Jongstra en collega’s aankomend leraren, leraren en schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs. Hun kennis, ervaringen en opvattingen geven een waardevol beeld van de huidige praktijk van leesbevordering op school.
Dit onderzoek maakt deel uit van het vierjarige onderzoeksproject Lezen en laten lezen: leraren als leesbevorderaars in het po en vo. Onderzoekers van Hogeschool KPZ, Hogeschool Rotterdam, en de Erasmus Universiteit Rotterdam brachten samen met Stichting Lezen in kaart hoe het ervoor staat met leesbevordering in het funderend onderwijs. Aan deze deelstudie deden 1.409 onderwijsprofessionals mee.
Daarbij stonden drie aspecten centraal: repertoirekennis (kennis van kinder- en jeugdboeken), leesbevorderingscompetenties en de ervaren leescultuur op school. Samen laten deze factoren zien wat professionals nodig hebben om lezen een vaste plek te geven in het onderwijs én welke voorwaarden daarbij van belang zijn.
Wat valt op?
- Leraren herkennen gemiddeld ongeveer de helft van de voorgelegde kinder- en jeugdauteurs; aankomend leraren ongeveer een derde.
- Expertise doet ertoe: repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties groeien met opleiding, ervaring en specialisatie.
- Structurele professionalisering rond leesbevordering is volgens onderwijsprofessionals vaak nog onvoldoende geborgd.
- Scholen die deelnemen aan de Bibliotheek op school beoordelen hun leescultuur gemiddeld positiever.
- Repertoirekennis, leesbevorderingscompetenties en leescultuur blijken nauw met elkaar samen te hangen.
De resultaten maken duidelijk dat expertise ertoe doet. Repertoirekennis en leesbevorderingscompetenties groeien met opleiding, ervaring en specialisatie. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat structurele en herhaalde professionalisering op het gebied van leesbevordering nog niet altijd vanzelfsprekend is. Ook blijkt dat leesbevordering meer is dan een taak van individuele leraren: een sterke leescultuur ontstaat waar lezen schoolbreed wordt gedragen en structureel aandacht krijgt.
Dit rapport biedt inzichten en handvatten voor leraren, lerarenopleidingen, schoolleiders en schoolbestuurders die willen investeren in duurzaam leesonderwijs en effectieve leesbevordering. Want als we willen dat kinderen en jongeren lezers worden, moeten we ook investeren in de professionals die hen daarbij begeleiden.
Wat hebben leraren nodig om leerlingen aan het lezen te krijgen? Lees de onderzoekspublicatie en ontdek de belangrijkste inzichten uit een grootschalig onderzoek onder leraren, aankomende leraren en schoolleiders.