icon home

Inspirerend en informatief congres over de laatste ontwikkelingen in het denken rond leesbevordering, met als centraal thema kritische geletterdheid: identiteit, burgerschap en digitale cultuur.

Op woensdag 8 april 2026 vindt in het Beatrix Theater in Utrecht Lezen Centraal plaats: het jaarlijkse congres voor iedereen die met jonge lezers werkt. Van kinderopvang tot mbo, van onderwijs en bibliotheken tot beleid, opleidingen en onderzoek. Een dag waarop kennis, praktijk en verbeelding samenkomen en waarop lezen centraal staat.

Tijdens Lezen Centraal 2026 onderzoeken we hoe lezen bijdraagt aan kritisch denken in een wereld vol informatie, culturele diversiteit en technologie. Wat vraagt dat van onderwijs, van professionals en van onszelf? Lezen Centraal nodigt uit om samen te denken, te verdiepen en vooruit te kijken.

Keynotes en dagvoorzitter

Tijdens Lezen Centraal 2026 staan drie toonaangevende keynotes op het podium. De dag wordt begeleid door Karim Amghar, schrijver en docent met een scherpe blik op onderwijs en kansenongelijkheid. Met zijn open en betrokken manier van modereren verbindt hij perspectieven en zorgt hij voor verdieping en dialoog gedurende de dag.

  • Maryanne Wolf (VS), internationaal expert op het gebied van lezen en het brein, is via een live verbinding aanwezig en laat zien waarom diep lezen essentieel is voor kritisch denken in een digitale wereld.
  • Barend Last en Alexander Smit verbinden actuele ontwikkelingen rond leren, lezen en digitale cultuur aan vragen over kritisch denken, burgerschap en inclusie in onderwijs en bibliotheken.
  • Sinan Çankaya, socioloog en schrijver, reflecteert op de rol van taal en verhalen in identiteit en maatschappelijke verhoudingen.

Stel je eigen dag samen

Naast de keynotes kies je uit workshops, mini-colleges en auteursbezoeken. Onderzoekers, makers en onderwijsprofessionals bieden inspiratie en verdieping vanuit uiteenlopende perspectieven, van literatuur en onderwijspraktijk tot creativiteit, inclusie en wetenschap. In het blokkenschema vind je alle sessies en sprekers.

Ontmoet, ontdek en beleef
Lezen Centraal is meer dan luisteren alleen. Denk aan de Springlezend-talkshow, Silent Radio over wetenschap, de Wie leest heeft een goed verhaal-informatiemarkt en een bijzondere lancering rond diversiteit en inclusie in het leesonderwijs.

Tickets en prijzen

  • Early bird (eerste 100 kaarten): €200 – uitverkocht
  • Regulier ticket: €240
  • Collegaticket (elk tweede kaartje): €200
  • Studententicket: €35

Met je ticket schrijf je je in voor deelsessies. Sommige sessies hebben een beperkt aantal plaatsen en kunnen snel vol zijn.

Is de ticketprijs een drempel? Neem gerust contact met ons op, we denken graag met je mee.

Tips voor financiering

In veel sectoren kun je deelname aan Lezen Centraal (deels) bekostigen vanuit je professionaliserings- of scholingsbudget. Check hiervoor je cao of bespreek het met je leidinggevende.

  • Primair onderwijs: In het po heb je recht op een PDI-budget (Professionalisering & Duurzame Inzetbaarheid) van €525 per jaar.
  • Voortgezet onderwijs: In het vo zijn in de cao-afspraken gemaakt over professionalisering en scholing. Lees meer over de opties in het vo
  • Middelbaar beroepsonderwijs: In het mbo is € 500 per jaar beschikbaar voor scholing en professionalisering. Lees meer over de opties in het mbo

Lezen Centraal 2025 was snel uitverkocht. Wacht niet te lang.

Programma

Programma Lezen Centraal
Lezen is Denken
09:00 - 09:45 Inloop en doorlopend Markt Wie leest heeft een goed verhaal tot 17:00
09:45 - 10:00 Welkom
10:00 - 10:35 Keynote 1 Maryanne Wolf
10:40 - 11:15 Keynote 2 Alexander Smit en Barend Last
11:20 - 11:40 Koffie
11:45 - 12:45 Deelsessies 1 ochtend en Onderzoeksalarm Fluister radio doorlopend tot 17:00
12:45 - 14:00 pauze en doorlopend Kritisch Leescafé tot 17:00
14:00 - 14:35 Keynote 3 Sinan Çankaya
14:45 - 15:45 Deelsessies 2 middag
15:55 - 16:15 Afsluiting
16:15 - 17:00 Borrel

Sara van den Bossche en Naomi Hofman

Diversiteit in prentenboeken – wat laten we kinderen zien? 
Vorm: mini-college 

In dit mini-college hoor je de belangrijkste uitkomsten van onderzoek van Stichting Lezen en Tilburg University naar diversiteit in Nederlandse prentenboeken. Het onderzoek keek naar boeken die waren voorgedragen voor de Jenny Smelik-IBBY Prijs. Je krijgt inzicht in hoe personages worden afgebeeld en wat dit betekent voor de leespraktijk. 

Inouk Boerma

Prentenboeken als startpunt voor kritisch denken bij jonge kinderen
Vorm: workshop 

In deze workshop ontdek je hoe prentenboeken jonge kinderen helpen om kritisch te leren denken. Je krijgt voorbeelden van boeken, gesprekken en activiteiten die kinderen stimuleren om vragen te stellen en verschillende perspectieven te zien. Voor leerkrachten en professionals in de voorschool en kleutergroepen. 

Catharina Valckx

Vorm: auteursbezoek

Catharina Valckx schrijft en illustreert kinderboeken. Sinds haar debuut in 1997 met De Koning en de kip verschenen er bijna veertig titels van haar hand, waaronder Roek de ridder, De sok van Lientje en Poten omhoog!. Haar boeken kenmerken zich door een licht absurdistische toon, innemende (vaak dierlijke) personages en verrassende verhaallijnen.
Tijdens het auteursbezoek gaat Valckx met kinderen in gesprek over haar werk, leest zij voor en tekent zij live voor de klas. De sessie is interactief en nodigt uit tot vragen stellen en meedenken.

Yra van Dijk

Wat literatuur doet met je blik op de ander 
Vorm: mini-college 

Van literatuur word je een beter mens, daar is genoeg bewijs voor. Maar hoe werkt dat precies? Waarom zou de lezer de Ander eigenlijk beter gaan begrijpen door het lezen van verhalen en gedichten? En hoe krijgen leerlingen in de literatuurles meer inzicht in (hun eigen) vooroordelen en stereotypen? In deze sessie verkennen we hoe de ethische en morele kracht van (jeugd)literatuur werkt. En aan de hand van twee voorbeelden (po en vo) leer je welke didactiek deze burgerschapseffecten kan versterken.

Ester Rekers

Samen denken over verhalen – zo verdiep je het leesgesprek 
Vorm: workshop 

Mooie verhalen roepen vragen op, maar hoe voer je daarover een gesprek dat écht de diepte opzoekt? In deze workshop leer je hoe je gesprekken over verhalen verdiept. Je gaat aan de slag met praktische werkvormen die helpen om samen denken centraal te zetten tijdens het lezen. Ook kijk je naar jouw rol als gespreksleider en hoe je leerlingen actief betrekt bij de dialoog. Zo maak je van samen denken en praten een krachtige routine!

Marc ter Horst

Vorm: auteursbezoek

Zilveren-Griffelwinnaar Marc ter Horst schrijft prentenboeken, non-fictie kinderboeken, jeugdromans en verhalen. Bijna altijd speelt de natuur, de aarde en/of het klimaat een belangrijke rol. Marcs boeken worden regelmatig bekroond en veel vertaald.   

Springlezend vo

Met Daphne Acoca, Marie-José Klaver, Koen van Brussel en Karin Bennink
Vorm: live talkshow

Tijdens Springlezend (VO vodcast) over kritisch denken gaat presentator en docent Nederlands Daphne Acoca in gesprek met Marie-José Klaver. Centraal staat de vraag hoe je met behulp van literatuur met leerlingen kunt spreken over de uitdagingen van nu en de toekomst. Wat is de waarde van literatuur in een wereld van chaos, geweld, desinformatie, AI en dictatuur? En hoe help je leerlingen niet zozeer antwoorden te vinden, maar betere vragen te stellen?

Aanleiding is de bundel Lezen voor Waarden (2025). Marie-José Klaver is docent, onderzoeker en publicist op het gebied van literatuur, didactiek en leesonderwijs. Zij verbindt theorie en praktijk rond lezen, waarden en kritisch denken. Ook schuiven Koen van Brussel, docent Nederlands aan het Da Vinci College in Leiden, en Karin Bennink, docent Nederlands aan het Limus College in Vleuten, aan met concrete lesvoorbeelden en boekentips. Daarnaast is er aandacht voor de nominaties van de Nationale Mediatheek Trofee.

Joke Brasser en Matijs Lips

Reynaert de Vos en burgerschap – lezen tussen satire en moraal 
Vorm: workshop

In deze sessie staat Reynaert de Vos centraal als spiegel voor macht, moraal en schijnheiligheid. Je ontdekt hoe dit klassieke verhaal kan helpen om met leerlingen te lezen en schrijven over stereotypen en burgerschap. 

Caroline Wisse

Hoe kan film bijdragen aan leesbevordering in het voortgezet onderwijs?
Vorm: workshop

In deze workshop laat Caroline Wisse zien hoe kritisch kijken en lezen elkaar versterken. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk verken je hoe film kan helpen om leerlingen anders naar verhalen en betekenis te laten kijken. De workshop is interactief en nodigt uit om zelf aan de slag te gaan.

Caroline Wisse is docent Nederlands en film in het vmbo en actief op het snijvlak van leesbevordering, filmeducatie en onderwijspraktijk.

Aafke Romeijn

Vorm: auteursbezoek

Aafke Romeijn is muzikant en schrijver, en als journalist werkzaam voor o.a. Vrij Nederland. Haar debuutroman Concept M is een spannend sciencefictionverhaal over een groep studenten die de wereld willen redden van de ondergang. De roman werd genomineerd voor de Prijs voor het Beste Boek voor Jongeren in 2019, en wordt veelvuldig gelezen door scholieren. Romeijn stond zelf zes jaar voor de klas.

Yvonne Hobma

Lezen dat raakt aan het beroep (mbo)
Vorm: workshop

Hoe maak je lezen aantrekkelijk voor mbo-studenten? Door verhalen te kiezen die aansluiten bij hun toekomstige beroep. In deze workshop laat Yvonne Hobma zien hoe fictie relevant en inspirerend kan zijn voor mbo-opleidingen. Je verkent hoe verhalen klasgesprekken verdiepen, kritisch denken stimuleren en bijdragen aan zowel beroepsontwikkeling als maatschappelijke inzichten. Een interactieve sessie met praktische handvatten voor het mbo.

Rima Orie

Vorm: auteursbezoek

Rima Orie schrijft young adult-romans en bereikte haar eerste lezers via online platforms als Wattpad en Sweek. Met De Zwendelprins won zij in 2018 de Moon YA Contest. Haar tweede boek, In het vervloekte hart, won in 2023 de prijs voor Het Beste Boek voor Jongeren. In haar werk combineert Orie spannende verhalen met thema’s als identiteit, geschiedenis en macht, en gaat zij graag met jongeren in gesprek over lezen en verhalen.

Joanneke Prenger

Taal en burgerschap in samenhang
Vorm: mini-college

Boeken, verhalen en rijke teksten verbreden je horizon en spelen een sleutelrol in het taalonderwijs dat we met de nieuwe kerndoelen Nederlands voor ogen hebben. Ze laten leerlingen niet alleen nadenken over zichzelf en de wereld, maar slaan ook een brug tussen taal en andere leergebieden, bijvoorbeeld met Burgerschap. In deze sessie verkennen we hoe Nederlands en Burgerschap samenkomen in rijk, betekenisvol en samenhangend onderwijs. Met behulp van gesprekskaarten met prikkelende vragen ga je praktisch aan de slag om (les)ideeën te ontwikkelen waarin taal en burgerschap elkaar versterken.

Joan Windzak

Vorm: workshop

Kinder- en jeugdboeken zijn nooit neutraal: ze vormen hoe kinderen zichzelf zien en hoe ze anderen begrijpen. In deze workshop onderzoeken we de rol van verhalen in identiteitsvorming. We kijken naar representatie en herkenning, maar ook naar hoe boeken nieuwe perspectieven en empathie openen. Met voorbeelden en korte reflectie-oefeningen ontdekken deelnemers hoe boeken kinderen laten thuiskomen, reizen en logeren in verschillende werelden.

Kinderboekenambassadeur

Premiere

Special guest

De nieuwe Kinderboekenambassadeur stelt zich voor middels een inspirerende presentatie. Wie is het? Dat houden we nog even geheim.

Sara van den Bossche en Naomi Hofman

Diversiteit in prentenboeken – wat laten we kinderen zien?
Vorm: mini-college

In dit mini-college hoor je de belangrijkste uitkomsten van onderzoek van Stichting Lezen en Tilburg University naar diversiteit in Nederlandse prentenboeken. Het onderzoek keek naar boeken die waren voorgedragen voor de Jenny Smelik-IBBY Prijs. Je krijgt inzicht in hoe personages worden afgebeeld en wat dit betekent voor de leespraktijk.

Inouk Boerma

Prentenboeken als startpunt voor kritisch denken bij jonge kinderen 
Vorm: workshop 

In deze workshop ontdek je hoe prentenboeken jonge kinderen helpen om kritisch te leren denken. Je krijgt voorbeelden van boeken, gesprekken en activiteiten die kinderen stimuleren om vragen te stellen en verschillende perspectieven te zien. Voor leerkrachten en professionals in de voorschool en kleutergroepen.

Catharina Valckx

Vorm: auteursbezoek

Catharina Valckx schrijft en illustreert kinderboeken. Sinds haar debuut in 1997 met De Koning en de kip verschenen er bijna veertig titels van haar hand, waaronder Roek de ridder, De sok van Lientje en Poten omhoog!. Haar boeken kenmerken zich door een licht absurdistische toon, innemende (vaak dierlijke) personages en verrassende verhaallijnen. Tijdens het auteursbezoek gaat Valckx met kinderen in gesprek over haar werk, leest zij voor en tekent zij live voor de klas. De sessie is interactief en nodigt uit tot vragen stellen en meedenken.

Springlezend po

Met Angela Esajas, Meester Erwin, Marit Törnqvist, Jemima van der Tholen, Judith van Erp
Vorm: live talkshow

Tijdens Springlezend Live gaan presentatoren Angela Esajas (schooldirecteur en Leraar van het Jaar 2021) en Meester Erwin in gesprek met leerkrachten en leesbevorderaars over leesonderwijs. In deze uitzending over kritisch denken is illustrator en auteur Marit Törnqvist te gast.

Centraal staat de vraag hoe je kinderen laat uitgroeien tot beginnende kritische burgers en hoe thema’s als uitsluiting en klimaat bespreekbaar worden. Door kinderen te stimuleren om vragen te stellen, een van hun grootste talenten, en jeugdliteratuur daarbij als uitgangspunt te nemen. Leerkracht Jemima van der Tholen werkt hier met kleuters aan via Close Reading op Onze Amsterdamse School, en op Kindcentrum Boschveld wordt onder leiding van directeur Judith van Erp na het lezen een denkvraag besproken. Ook is er aandacht voor boeken, de Ludoq-nominaties en de Week van de Kinderfilosofie.

In de voorbereiding van haar onderzoeksreis naar Antarctica werkte Marit Törnqvist samen met kinderen op een basisschool. Ze dachten mee over vragen rond wetenschap en klimaat, maar ook over dilemma’s: mag je vliegen voor onderzoek, en wie weegt zwaarder, mens of dier? Marit laat zien hoe je zulke vragen vertaalt naar een kinderboek.

Ester Rekers

Samen denken over verhalen – zo verdiep je het leesgesprek
Vorm: workshop

Mooie verhalen roepen vragen op, maar hoe voer je daarover een gesprek dat écht de diepte opzoekt? In deze workshop leer je hoe je gesprekken over verhalen verdiept. Je gaat aan de slag met praktische werkvormen die helpen om samen denken centraal te zetten tijdens het lezen. Ook kijk je naar jouw rol als gespreksleider en hoe je leerlingen actief betrekt bij de dialoog. Zo maak je van samen denken en praten een krachtige routine.

Marc ter Horst

Vorm: auteursbezoek

Zilveren Griffel-winnaar Marc ter Horst schrijft prentenboeken, non-fictie kinderboeken, jeugdromans en verhalen. In zijn werk spelen de natuur, de aarde en het klimaat vaak een belangrijke rol. Zijn boeken worden regelmatig bekroond en veelvuldig vertaald.

Emmy Stevens

Taal, lezen en generatieve AI
Vorm: mini-college

Hoe beïnvloedt generatieve AI de manier waarop we lezen, schrijven en communiceren? In dit mini-college staat de rol van taal en lezen in een digitale wereld centraal. Aan de hand van jeugdliteratuur waarin AI, robots en technologie voorkomen, wordt verkend hoe verhalen kunnen helpen om met leerlingen in gesprek te gaan over technologie, kritisch denken en de vragen die dit oproept.

Caroline Wisse

Hoe kan film bijdragen aan leesbevordering in het voortgezet onderwijs?
Vorm: workshop

In deze workshop laat Caroline Wisse zien hoe kritisch kijken en lezen elkaar versterken. Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk verken je hoe film kan helpen om leerlingen anders naar verhalen en betekenis te laten kijken. De workshop is interactief en nodigt uit om zelf aan de slag te gaan.

Caroline Wisse is docent Nederlands en film in het vmbo en actief op het snijvlak van leesbevordering, filmeducatie en onderwijspraktijk.

Aafke Romeijn

Vorm: auteursbezoek

Aafke Romeijn is muzikant en schrijver, en als journalist werkzaam voor o.a. Vrij Nederland. Haar debuutroman Concept M is een spannend sciencefictionverhaal over een groep studenten die de wereld willen redden van de ondergang. De roman werd genomineerd voor de Prijs voor het Beste Boek voor Jongeren in 2019, en wordt veelvuldig gelezen door scholieren. Romeijn stond zelf zes jaar voor de klas.

Margriet Smits & Claudia van Werkhoven

Levenskunst in tijden van onrust – lezen als tegenwicht
Vorm: mini-college

Volgens de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS, 29 september 2025) leven we in een ‘hypernerveuze samenleving’, waarin prestatiedruk, versnelling en individualisme zijn doorgeschoten en het welzijn van jong en oud onder druk staat. In deze leesclub staan teksten van Seneca uit Innerlijke rust centraal. De sessie verkent hoe klassieke filosofie kan helpen bij het nadenken over levenskunst en rust in een tijd van voortdurende prikkels.

Yvonne Hobma

Lezen dat raakt aan het beroep (mbo)
Vorm: workshop

Hoe maak je lezen aantrekkelijk voor mbo-studenten? Door verhalen te kiezen die aansluiten bij hun toekomstige beroep. In deze workshop laat Yvonne Hobma zien hoe fictie relevant en inspirerend kan zijn voor mbo-opleidingen. Je verkent hoe verhalen klasgesprekken verdiepen, kritisch denken stimuleren en bijdragen aan zowel beroepsontwikkeling als maatschappelijke inzichten. Een interactieve sessie met praktische handvatten voor het mbo.

Rima Orie

Vorm: auteursbezoek

Rima Orie schrijft young adult-romans en bereikte haar eerste lezers via online platforms als Wattpad en Sweek. Met De Zwendelprins won zij in 2018 de Moon YA Contest. Haar tweede boek, In het vervloekte hart, won in 2023 de prijs voor Het Beste Boek voor Jongeren. In haar werk combineert Orie spannende verhalen met thema’s als identiteit, geschiedenis en macht, en gaat zij graag met jongeren in gesprek over lezen en verhalen.

Joanneke Prenger

Taal en burgerschap in samenhang
Vorm: workshop

Boeken, verhalen en rijke teksten verbreden je horizon en spelen een sleutelrol in het taalonderwijs dat we met de nieuwe kerndoelen Nederlands voor ogen hebben. Ze laten leerlingen niet alleen nadenken over zichzelf en de wereld, maar slaan ook een brug tussen taal en andere leergebieden, bijvoorbeeld met Burgerschap. In deze sessie verkennen we hoe Nederlands en Burgerschap samenkomen in rijk, betekenisvol en samenhangend onderwijs. Met behulp van gesprekskaarten met prikkelende vragen ga je praktisch aan de slag om (les)ideeën te ontwikkelen waarin taal en burgerschap elkaar versterken.

Joan Windzak

Verhalen en identiteit
Vorm: workshop

Kinder- en jeugdboeken zijn nooit neutraal: ze vormen hoe kinderen zichzelf zien en hoe ze anderen begrijpen. In deze workshop onderzoeken we de rol van verhalen in identiteitsvorming. We kijken naar representatie en herkenning, maar ook naar hoe boeken nieuwe perspectieven en empathie openen. Met voorbeelden en korte reflectie-oefeningen ontdekken deelnemers hoe boeken kinderen laten thuiskomen, reizen en logeren in verschillende werelden.

Kinderboekenambassadeur

Premiere

Special guest

De nieuwe Kinderboekenambassadeur stelt zich voor middels een inspirerende presentatie. Wie is het? Dat houden we nog even geheim.