Nieuwe Prinsengracht 89  1018 VR  Amsterdam   020 623 05 66  info@lezen.nl Stichting Lezen op Twitter Stichting Lezen op FacebookNieuwsbrief         Frysk  English  Contact  Login

BoekStart in de kinderopvang

Datum: 
11 december 2011
Auteur: 
Thomas de Veen

Leesplezier voor peuters

BoekStart, het leesbevorderingsproject voor de allerjongsten, is een nieuwe fase ingegaan. De kinderopvang wordt nu ingezet om kinderen in aanraking te brengen met boeken en voorlezen. ‘Eerst lagen boeken op een hoge plank. Nu zie ik ook dat kinderen van anderhalf een hele poos in boeken zitten te kijken.’

 

Het kan het begin van de dag zijn, of een rustpunt in de krioelende drukte, maar het kan ook – iets minder gelukkig – een beetje vergeten worden. Voorlezen krijgt niet in elke kinderopvang evenveel plaats en aandacht. Op de ene plek is er een prachtige boekenkast ingericht met bijbehorende leeshoek, het andere kinderdagverblijf heeft een plankje met wat oude boeken, die de spelende kinderen overal mee naartoe slepen, tot naar de wc. ‘De boekjes die wij hadden waren heel oud en in slechte staat, echt uit een ander tijdperk,’ zegt Wietske Cornelisse, leidster bij Kinderdagverblijf Klavertje Zes in Groningen. ‘Die hebben we nu heerlijk aangevuld. Meteen al een grote verbetering.’ Wat er allemaal met voorlezen te winnen is en welke rol de kinderopvang daarin kan spelen, is niet altijd duidelijk. Daar moest verandering in komen, vonden Stichting Lezen en Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, die aan de wieg staan van de leesbevorderingsprojecten BoekStart en Kunst van Lezen.

Starterspakket voor voorlezers

De kinderopvang is de tweede stap van het project BoekStart, dat jonge kinderen al voor ze naar school gaan met boeken en lezen in aanraking wil brengen. Tot nu toe speelden consultatiebureaus en bibliotheken de grootste rol: sinds het begin in 2008 richtte BoekStart zich vooral op baby’s. Ouders krijgen via het consultatiebureau de uitnodiging om een koffertje op te halen in de plaatselijke bibliotheek. Het koffertje is een soort starterspakket voor beginnende voorlezers: het bevat een stoffen boekje, een boek met cd en voorlichtingsmateriaal en leessuggesties. Dat blijkt een succes – bibliotheken in heel Nederland doen inmiddels mee en dat aantal groeit nog steeds. Met de kinderopvang gaat BoekStart een volgende fase in, met een nieuwe leeftijdsgroep en dus een groter bereik. Van de kinderen van twee en drie jaar gaat 61 procent naar de kinderopvang, dus daar liggen grote kansen.

Belangrijk voor ontwikkeling

In de provincies Groningen, Gelderland en Brabant zijn dit jaar pilots gehouden voor BoekStart in de kinderopvang. Er zijn pakketten met nieuwe boeken uitgereikt aan kinderdagverblijven en leidsters namen deel aan cursusdagen over voorlezen. Wietske Cornelisse: ‘Wij hadden meteen belangstelling om daaraan mee te doen, ja, toen we daarvoor benaderd werden vanuit de bibliotheek. Hoe ik boekjes onder de aandacht moest brengen bij kleine kinderen, daar had ik nog weinig idee van. En ook niet dat het al zinvol is om voor te lezen op die jonge leeftijd. Tijdens de cursus hoorde ik veel nieuws over hoe goed en belangrijk het voor de ontwikkeling van kinderen is als ze voorgelezen worden.’ Verschillende onderzoeken tonen aan dat voorlezen op jonge leeftijd positieve effecten heeft voor de woordenschat, de taalontwikkeling en het concentratievermogen van kinderen. Dat de kinderopvang zich nu ook meer met voorlezen bezighoudt, sluit aan bij de wettelijke doelstelling dat de focus in kinderdagverblijven ook op opvoeding moet liggen, naast verzorging van de kinderen.

Hoge plank

‘Voor we aan de cursus meededen hadden we wel boeken in ons kinderdagverblijf, maar die lagen heel hoog, op een plank. Kinderen konden ze dus niet zelf pakken, ze werden alleen tevoorschijn gehaald als we gingen voorlezen,’ vertelt Cornelisse. ‘Tijdens de cursus kreeg ik de tip dat kinderen de boeken zelf moesten kunnen pakken, dus hebben we ze allemaal lager gelegd.’ Dat ging in eerste instantie nog tegen haar gevoel in. ‘Je bent toch bang dat kinderen die mooie boeken scheuren, want ze gaan er natuurlijk niet voorzichtig mee om. Maar het was toch een goede beslissing, dat merken we meteen. Ik zie nu zelfs dat kinderen van anderhalf een hele poos in boeken zitten te kijken. Uit mezelf had ik hun toch niet zo gauw een boek in handen gegeven.’

Naar de bibliotheek

Ook de andere deelnemende kinderdagverblijven zijn enthousiast over de cursus en het project. Verschillende kinderdagverblijven in de provincie Groningen onthaalden de boekenpakketten feestelijk en mede dankzij de plaatselijke bibliotheken hebben ze nu speciale ‘lekker-liggen-lezen-plekken’ en een goedgevulde boekenkast met mooie boeken om in te kijken, te bladeren of om uit voorgelezen te worden. De band met de bibliotheek is door het project ook sterker geworden, merkt Cornelisse. ‘Als we met de kinderen een thema willen behandelen, gaan we naar de bibliotheek om er boeken bij te zoeken. We hebben bijvoorbeeld het thema “zand en water” gehad – daarvoor konden we natuurlijk heel mooi een boek als Nijntje aan zee gebruiken.’

Vaste plaats

Het is de bedoeling van BoekStart om boeken een vaste plaats te geven in de kinderopvang. Er zou een voorleesplan moeten komen, er worden voorleescoördinatoren opgeleid. Cornelisse werd in elk geval zelf al aan het denken gezet, vertelt ze. ‘De cursus liet zien dat je veel meer kunt doen met boeken. Je kunt er natuurlijk uit voorlezen, maar je kunt er ook mee werken en erover praten. Het is leuk om boeken centraal te stellen en dat ook aan de ouders te kunnen laten zien. Daarmee inspireer je hen weer om er ook mee aan de slag te gaan. Ik ben nog bezig iedereen in ons team ervan te overtuigen, maar ik ben inmiddels helemaal om.’

BoekStart in de kinderopvang

Na de pilot is het nu voor kinderdagverblijven en peuterspeelzalen in heel Nederland mogelijk om zich aan te melden voor BoekStart in de kinderopvang. Op de website van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (siob) is een aanvraagformulier en informatie over de voorwaarden aan de deelname te vinden. Het kinderdagverblijf en de openbare bibliotheek gaan een samenwerking aan, waarvoor de bibliotheek een subsidie kan aanvragen bij het overkoepelende Kunst van Lezen. Binnen die subsidie is onder andere ruimte voor een boekencollectie voor de kinderopvanglocatie en scholing van de medewerkers van het kinderdagverblijf en de bibliotheek. Het project begint met een ‘nulmeting’, waarmee de huidige situatie van het (voor)leesbeleid op het kinderdagverblijf wordt vastgesteld. Na acht maanden wordt die geëvalueerd: dan moet het project zijn vruchten hebben afgeworpen.