Nieuwe Prinsengracht 89  1018 VR  Amsterdam   020 623 05 66  info@lezen.nl Stichting Lezen op Twitter Stichting Lezen op FacebookNieuwsbrief         Frysk  English  Contact  Login

Meer over het programma

We starten de dag met een plenair programma. Arnon Grunberg gaat in op het thema en vertelt hoe verbeelding meer ruimte zou moeten krijgen in het onderwijs. Frank Schallmeier, beeldredacteur bij de Volkskrant, laat zien hoe hij de verhalen achter foto's leest. Emy Koopman presenteert onderzoek over de invloed van creatief schrijven op leesgedrag.

's Middags kunt u kiezen uit een ruim aanbod workshops en inhoudelijke sessies. 

Lezen Centraal wordt in stijl besloten met de veelgeroemde verhalenverteller Eric Borrias die u 'een draak van een verhaal' vertelt.

Ellen Deckwitz is onder meer bekend als dichter, columnist van NRC en De Morgen, voordrachtskunstenaar en als specialist Eurovisie Songfestival. Multitalent Ellen Deckwitz is daarom voor deze Lezen Centraal de ideale dagvoorzitter.

Ochtendprogramma

Leesbevordering: Goede bedoelingen, slechte uitkomsten?

Arnon Grunberg, Auteur
In opdracht van de Grunberg Academie is de lessenserie Beter Verwoorden – Laat Je Zien ontwikkeld, met als doel het stimuleren van de communicatieve en expressieve vaardigheden van kinderen, jongeren en ouderen. Deze lessenserie zal centraal staan tijdens een workshop in de middag op Lezen Centraal. In de ochtend zal Arnon Grunberg toelichten waarom hij zo’n belang hecht aan expressieve vaardigheden en wat dit betekent voor het werk van leesbevorderaars.

Via creatief schrijven naar verhaalwijsheid: de wetenschappelijke stand van zaken

Emy Koopman Literatuurwetenschapper, auteur en onderzoeksjournalist
Voordat je een gedicht, verhaal of roman kunt lezen, heeft eerst een auteur geconcentreerd zitten zwoegen: eigen ervaringen en die van anderen zijn in de best mogelijke vorm gegoten. Als kinderen en jongeren zelf in de voetsporen van auteurs treden en aan de slag gaan met literaire technieken, lezen ze daarna dan ook beter of met meer plezier? Hoe kan schrijven aanzetten tot lezen? Emy Koopman duikt in de wetenschappelijke literatuur en bespreekt praktijkvoorbeelden. Ze betoogt dat creatief schrijven kan leiden tot verhaalwijsheid - maar alleen als je het als docent verstandig aanpakt. Haar onderzoeksverslag vindt u hier.

Fotograaf zonder camera

Frank Schallmaier Fotoredacteur De Volkskrant en beeldverzamelaar
Schallmaier laat u zien hoe beelden een verhaal kunnen vertellen. Hij presenteert verhalen op basis van zijn fotoarchief, dat vooral een verzameling is van allerlei details waarmee je een verhaal kunt vertellen dat zonder een fotoredacteur niet tot stand zou zijn gekomen.

Tijdens het middagprogramma kunt u deelsessies en workshops volgen die het thema centraal stellen vanuit verschillende invalshoeken. Uiteraard kunt u ook zelf op verhaal komen, onder leiding van gerenommeerde 'verhalenmakers' uit diverse disciplines

Middagprogramma: Deelsessieronde 1. Inhoudelijke workshops

A. Verbeeldingskracht als hefboom

Isabelle Handschoewerker
We kunnen veel bijleren over methoden en werkvormen, boeken daarover in overvloed. Blijft de vraag in welke mate je je eigen verbeeldingskracht gebruikt. Een methode moet je niet alleen kopiëren maar ook integreren in jouw eigen onderwijsstijl. Creatief, inventief en associatief durven denken en handelen, bepaalt mede de kwaliteit van de interventie. Bij tekstloze prentenboeken staat de associatie voorop. Zowel bij het kind als bij de volwassene.
Handschoewerker houdt een pleidooi voor meer verbeeldingskracht en geeft inspiratie om te werken met tekstloze prentenboeken.

B. Schrijf je vrij

Mariet Lems
Bij het cognitief bezig zijn met taal is er maar één waarheid, bij creatief schrijven zijn er evenzoveel waarheden als er kinderen zijn. Hoe leer je ze woorden te vinden voor wat ze denken en voelen? Hoe bereik je dat kinderen met plezier aan het schrijven gaan, ook kinderen die niet zo goed zijn in taal? Het is mogelijk kinderen enorme sprongen te laten maken in schrijfzin, woordenschat en taalbegrip. Ze voelen zich dan gehoord en gezien. In deze workshop maakt u kennis met het creatief proces, de werkwijze en een aantal werkvormen.

C. Zweten in de les Nederlands: geïntegreerd literatuur-, lees- en schrijfonderwijs

Caroline Wisse – Weldam en Gerdineke van Silfhout
De inhoud van de tekst en het leesplezier centraal stellen, dat is wat gebeurt in lessen waarbij lezen, schrijven en praten over fictie geïntegreerd aan bod komen. In deze workshop ervaart u hoe leerlingen samen praten, lezen en schrijven over hun eigen angstervaringen, nadat ze spannende verhalen gelezen hebben. Leerlingen analyseren deze verhalen met de docent en in groepjes: welke tekstkenmerken gebruikt de auteur om een verhaal spannend te maken? Vervolgens gaan de leerlingen met door hen zelf opgestelde criteria aan de slag met hun eigen verhaal, dat opnieuw gelezen, uitgewisseld en bijgesteld wordt. Het tweede deel van de workshop biedt handvatten om zelf meer samenhang aan te brengen tussen fictie-, lees- en schrijfonderwijs.

D. Beter Verwoorden-Laat Je Zien

Marianne Koeman en Judith de Klerk
De jarenlange samenwerking van Marianne Koeman (psycholoog) met leraren, pedagogen en therapeuten van verschillende disciplines heeft geleid tot de lessenserie Beter Verwoorden – Laat Je Zien die is samengesteld in samenwerking met Tinka van Hulzen (journaliste en studieadviseur) en Judith de Klerk (dramadocent en trainer sociale vaardigheden).
De lessenserie stimuleert leerlingen zich bewust te worden van zichzelf en hun omgeving opdat zij een actieve en positieve rol kunnen spelen in het leven. Hiervoor is een aantal vaardigheden van belang. Het trainen van deze vaardigheden op een speelse manier versterkt je eigenwaarde, vermindert je angsten, vergroot het vertrouwen in je capaciteiten en vergroot de mogelijkheden die je nodig hebt om je te ontwikkelen en een bijdrage te leveren aan de wereld om je heen.
Tijdens deze workshop maakt u kennis met deze lessenserie.

E. Queen Latifa & andere levensverhalen uit het entreeonderwijs

Erna van Koeven, Frank Schaafsma en Eva Vriend
In de zomer van 2014 verscheen een bijzonder boek: Queen Latifa & andere levensverhalen uit het entreeonderwijs. Hiervoor interviewden derdejaars journalistiekstudenten leeftijdsgenoten van START.Deltion die laaggeletterd zijn. De interviews resulteerden in 22 indringende verhalen, die zo waren opgeschreven dat de hoofdpersonen ze zelf ook konden lezen.
Het project was voor alle partijen leerzaam. De leerlingen voelden zich gehoord en werden gestimuleerd om te lezen. De studenten maakten kennis met leeftijdsgenoten met een compleet andere achtergrond. Dat hun leespubliek zo betrokken was bij hun opdracht en dat de verhalen in een echt boek werden gepubliceerd, werkte motiverend. De docenten merkten hoe waardevol het is om met collega’s van andere onderwijsniveaus samen te werken.

Deelsessieronde 2. Aan de slag met auteurs

F. Het verhaal in een gedicht

Jos van Hest
Een verhaal is geen gedicht. Toch bestaan er poëtische verhalen. Een gedicht is geen verhaal. Toch bestaan er verhalende gedichten. Wat maakt een verhaal tot een gedicht?
In deze schrijfworkshop lezen we een paar verhalende gedichten, kijken de kunst af bij professionele dichtersen schrijven alle deelnemers zelf een gedicht.

G. Schrijven in een valkuil

A.L. Snijders
Een zeer kort verhaal is een valkuil. Inleiding, middenstuk, conclusie, dat kan er bijna nooit allemaal in. Daarom moet er gesuggereerd worden. Een zkv schrijf je in de hoop dat je de verbeelding van de lezer kunt vinden. Lukt dat niet, dan kun je beter een lang verhaal schrijven.
In deze workshop leert u hoe een zeer kort verhaal tot stand komt.

H. Van verbeelding naar beschrijving

Selma Noort
‘Hoe kom je aan inspiratie?’ Die vraag houdt volwassenen en kinderen bezig. Selma Noort haalt haar inspiratie in eerste instantie uit muziek - zij ziet daar beelden/verhalen bij. Ze werkt met kinderen en volwassenen en laat hen gemoedstoestanden en (filmische) beelden noteren bij het luisteren naar muziekfragmenten. Wat voel je? Waarover denk je dat deze muziek gaat? Wat zie je in je gedachten (in je verbeelding) hierbij? Wat kun je vertellen bij de beelden die je ziet? 

I. Plezier in schrijven

Annet Huizing
‘Mijn leerlingen vinden het zo moeilijk een verhaal te verzinnen’, zei een onderwijzeres tegen me. Het klopt, dat is ook moeilijk. Sterker nog, het is het moeilijkste wat er is. Het lege vel papier. En dan op commando creatief zijn. Een heel verhaal bedenken met een kop en een staart. Dat is zoiets als een driegangendiner koken terwijl je nog nooit een ui gesneden hebt. Mijn motto: leer kinderen eerst schrijftechnieken en laat ze hun schrijfspieren trainen. Dat is niet saai, als je ze maar de juiste opdrachten geeft. En ze ervaren dan tot hun verrassing dat ze erg leuke stukjes kunnen schrijven. In de workshop SCHRIJFLAB laat ik zien hoe je kinderen en jongeren plezier in schrijven geeft.

J. Verbeelden met strips

Floor de Goede
Floor de Goede, alias Flo, is een striptekenaar die bekendheid verwierf met zijn stripgedichten, een samenwerking met schrijver/dichter Edward van de Vendel. Hij studeerde in 2002 af aan het Multimedia Design College in Amsterdam, het jaar waarin ook zijn autobiografische stripboek FLO verscheen. Op doyouknowflo.nl publiceert hij dagelijks een strip. In 2013 verscheen van zijn hand de graphic novel Dansen op de vulkaan.
Tijdens deze workshop vertelt Floor de Goede over zijn manier van werken. Daarna wordt u uitgedaagd om aan de hand van een gedicht een eigen (opzet voor een) stripgedicht te maken. Tekenvaardigheid is geen vereiste, het proberen zelf is al een hele prestatie!