Citeren? Stichting Lezen - Leesmonitor(2022). Boeken worden vooral online verkocht. https://www.lezen.nl/onderzoek/boeken-worden-vooral-online-verkocht/.
18 mei 2022

Aantal boekwinkels

Het aantal fysieke winkels dat boeken verkoopt is in 2021 gedaald. Er zijn ten opzichte van 2020 8,1% minder boekwinkels en 7% minder winkels voor lectuur en schrijfwaren (CBS, 2022).  

In 2019 telde Nederland in totaal 1.306 verkooppunten voor boeken, 2% meer dan het jaar ervoor. De cijfers betreffen boekhandels die zich specialiseren in boeken, en daarnaast winkels die tevens kranten, tijdschriften, kantoorartikelen en andere mediaproducten verkopen. Ook webwinkels die boeken verkopen, warenhuizen en Boekenbon-adressen tellen mee (Koninklijke Boekverkopersbond, 2019).

Bezoek boekwinkel

Ruim acht op de tien Nederlanders bezoekt weleens een fysieke boekwinkel. Dit aantal is in de loop der jaren nagenoeg stabiel gebleven (KvB Boekwerk & GfK, 2021, meting 55). Bijna driekwart van de Nederlanders bezoekt, hiernaast of in plaats van, weleens een online boekwinkel (KvB Boekwerk & GfK, 2019, meting 49). Het aantal Nederlanders dat minstens een keer per kwartaal een boek aanschaft is tussen 2009 en 2018 gedaald van 45% naar 31%. De groep mensen die nooit een boek koopt, steeg in deze periode van 15% naar 20%. Vooral vrouwen en hoger opgeleiden zijn minder vaak boeken gaan kopen. Het gaat hier om kopers bij zowel fysieke winkels als webwinkels (KvB Boekwerk & GfK, 2018).

Fysieke boekwinkel versus webwinkel

Het verkoopaandeel van e-commerce is de laatste jaren gegroeid. Webwinkels tekenden in 2021 voor 51% van de afzet van boeken (papier en digitaal), terwijl het in 2020 ging om 45% en in 2019 om 37%. 2021 is het eerste jaar in de geschiedenis dat webwinkels meer afzet hebben behaald dan fysieke boekwinkels. De groei tussen 2019 en 2021 is deels een gevolg van de lockdowns, en de sluiting van fysieke boekwinkels hierbinnen, om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen. Tegelijkertijd is de afzet in de jaren voor corona ook snel gegroeid: in 2013 lag het aandeel op 16% (KvB Boekwerk & GfK, 2022). 

Met name non-fictie boeken en anderstalige boeken worden veelal via e-commerce kanalen verkocht. De prijs van een boek ligt bij webwinkels, mede hierdoor, gemiddeld hoger dan in de fysieke winkel. Ook de online verkopen door fysieke winkels worden geteld onder e-commerce (KvB Boekwerk & GfK, 2022; KvB Boekwerk & GfK, 2021).

De zogeheten ‘longtail’ manifesteert zich sterker binnen e-commerce. Het omzetaandeel van boeken waarvan relatief weinig exemplaren worden verkocht, is er groter dan bij fysieke boekwinkels. Bij de fysieke boekhandel is er in sterkere mate sprake van een bestsellermarkt. Het omzetaandeel van boeken in de top 100 van bestverkopende titels is er groter dan binnen e-commerce. Bovendien wordt bij fysieke boekwinkels met minder titels de helft van de omzet behaald (KvB Boekwerk & GfK, 2021; KvB Boekwerk & GfK, 2020). Tot slot ligt de afzet van nieuw verschenen titels hoger bij de fysieke winkel, met name in de eerste weken nadat een boek verschijnt (KvB Boekwerk & CB, 2019).

Binnen e-commerce is de diversiteit in verkochte boeken groter. In 2021 hebben webwinkels 556.000 verschillende titels verkocht en fysieke boekwinkels 188.000. Voor uitsluitend Nederlandstalige boeken ligt de verhouding andersom. Terwijl fysieke boekwinkels in 2021 113.000 verschillende Nederlandstalige titels verkochten, waren dit er bij webwinkels 104.000 (KvB Boekwerk & GfK, 2022).

44% van de kopers schaft het vaakst boeken aan bij de fysieke boekwinkel, tegen 34% bij de webwinkel. 22% schaft boeken ongeveer even vaak aan bij beide kanalen (KvB Boekwerk & GfK, 2019, meting 47). Sinds 2012 is het aantal online kopers van boeken gegroeid (KvB Boekwerk & GfK, 2018). Nederlanders kopen in vergelijking met andere Europeanen ook veel boeken online (Federation of European Publishers, 2017).

Bezoekers hebben uiteenlopende redenen om boeken te kopen bij de webwinkel en fysieke boekwinkel. Bezoekers van de webwinkel, waarbij in het onderzoek naar Bol.com is gevraagd, ervaren het thuiswinkelen als prettig en waarderen de onbeperkte openingstijden en de veelheid aan informatie over boeken. Bezoekers van de fysieke boekwinkel omarmen de omgeving die inspireert om rond te lopen en ideeën voor verrassingen op te doen en de suggesties van het personeel (KvB Boekwerk & GfK, 2021, meting 55). Ditzelfde geldt voor bezoekers van bibliotheekvestigingen. Zij komen bovendien vaak thuis met meer en andere boeken dan dat ze van plan waren (KvB Boekwerk & GfK, 2019, meting 47).

De fysieke boekhandel, de webwinkel en de bibliotheek kunnen werken aan het verbeteren van de vindbaarheid van boeken. Dit kan worden afgeleid uit het gegeven dat gebruikers van deze kanalen minder positief zijn over hun ervaringen met het vinden van boeken dan over het belang dat ze eraan hechten. In het bijzonder bibliotheken kunnen zich ontwikkelen: driekwart van de leners van boeken beschouwt de vindbaarheid van boeken als belangrijk, terwijl de helft het in de praktijk als positief ervaart (KvB Boekwerk, Medialoket & GfK, 2020).

Doelgroep(en)