Nieuwe Prinsengracht 89  1018 VR  Amsterdam   020 623 05 66  info@lezen.nl Stichting Lezen op Twitter Stichting Lezen op FacebookNieuwsbrief         Frysk  English  Contact  Login

SOLIDAIR MET VROUWELIJKE AUTEURS

Datum: 
6 september 2017
Auteur: 
Mirjam Noorduijn

GENDERGERICHT − Presentatrice en programmamaker Iris van Lunenburg is een van de drie uitdagers van de leescampagne De Weddenschap. Vrouwelijke auteurs en vrouwelijke  hoofdpersonen vormen de rode draad in haar leesgeschiedenis.

foto: Ursula Fotografie

‘“Geef Iris maar een boek, want dan is ze in ieder geval stil,”
– dat uitgangspunt hanteerden mijn docenten van het Dalton Lyceum in Den Haag wanneer ik de klas werd uitgestuurd omdat ik weer eens te veel kletste. Dan mocht ik met een boek de gang op. Ik vond dat geen straf. Ik ben opgegroeid met boeken en houd enorm van lezen. Al tijdens mijn middelbare schooltijd vond ik het heerlijk om weg te duiken in verhalen, om zo even uit de realiteit en je zorgen te stappen. Daarom doe ik mee met de leescampagne De Weddenschap waarbij ik vmbo- en mbo-leerlingen uitdaag in zes maanden drie boeken te lezen. Ik hoop jongeren ervan te overtuigen dat het fijn is je smartphone soms weg te leggen en de hectiek van het bestaan even achter je te laten, door weg te dromen met een boek.’

Met welke boeken ga je dat doen?

‘Ik ga De Weddenschap aan met Eilanddagen van Gideon Samson, Wie is nou normaal? van Lisa Williamson en Het smelt van Lize Spit. Ze gaan mee in mijn vakantiekoffer, want ik ken ze nog niet. Het smelt stond al op mijn verlanglijstje, dus dat komt goed uit. Het is een heel lijvig boek voor jongeren – vierhonderdtachtig bladzijden… Aan mij de kunst scholieren er zo enthousiast voor te krijgen dat ze de uitdaging durven aangaan.’

Welke titels las je zelf als middelbare scholier?

‘Anders dan mijn klasgenoten – die lazen vaak uittreksels – las ik de verplichte lijst met evenveel plezier als boeken die ik zelf koos. Ook Multatuli’s Max Havelaar heb ik helemaal gelezen: ik was gefascineerd door het tijdsbeeld van Nederlands koloniale verleden. En Twee vrouwen van Harry Mulisch – dat vond ik gewoon echt spannend, een liefdesdrama met leugens, bedrog en moord. Heerlijk.’

Moet een boek altijd spannend zijn?

‘Voor mij is spanning wel echt belangrijk, ja. Belangrijker dan humor. Ik hoef niet zo nodig rollebollend van het lachen op de bank te zitten. Verhalen met een ingewikkeld plot die iets verhullen hebben mijn voorkeur. Zoals de thrillers van Saskia Noort en Esther Verhoef. Vaak worden die oneerbiedig weggezet als typische vrouwenliteratuur. Onterecht, vind ik. Het zijn geweldige boeken, met vaak interessante, psychologisch goed uitgewerkte vrouwelijke hoofdpersonages.’

Je houdt niet van mannelijke hoofdpersonen?

‘Over het algemeen kan ik me gemakkelijker met vrouwelijke karakters identificeren dan met mannelijke. En ook pak ik sneller een boek van een vrouwelijke dan van een mannelijke schrijver, vanuit een soort solidariteitsidee. Ik wil niet zeggen dat vrouwen altijd worden achtergesteld, maar ik vind het wél belangrijk ze te supporten waar dat kan. [lachend] Natuurlijk betekent dat niet dat ik nooit iets van of over mannen lees. In mei heb ik dj van Kluun nog gelezen – vermakelijk, maar niet een boek dat lang bijblijft, en recent nog The Circle. Dat boek doet wel echt iets me je. Het is héél actueel, ondanks dat het zich in de toekomst afspeelt. De manier waarop het socialmediabedrijf The Circle alles in de wereld deelbaar en openbaar wil maken is gewoon beangstigend. Waar gaan we met ons leven naartoe? Dave Eggers houdt ons een goede spiegel voor. Ik vind het fijn als een schrijver dat doet.’

Komt The Circle op jouw stapel onvergetelijke boeken?

‘Jeetje, lastige vraag. Sommige boeken maken veel indruk op me en kunnen me dan inderdaad goed bezighouden. Meestal door de personages, zoals bijvoorbeeld dat misbruikte meisje uit Lieveling. Ik identificeer me niet met haar, maar Kim van Kooten zet haar zo levensecht neer dat je hoe dan ook met haar meeleeft. Superknap geschreven. Maar als ik aan een nieuw boek begin, kan ik zo’n verhaal ook weer vrij makkelijk achter me laten. “Onvergetelijk” is nogal betrekkelijk.’

Ook geen boeken uit je kindertijd die beslissend zijn geweest?

De olijke tweeling las ik ontzettend graag. Ik vereenzelvigde me met die meisjes en verlangde naar soortgelijke avonturen. Maar beslissend? Nee… En ik moet eerlijk zeggen dat ik van de boeken die mij zijn voorgelezen ook niet veel meer weet. Rupsje Nooitgenoeg herinner ik me nog vaag en natuurlijk Nijntje van Dick Bruna. Pluk van de Petteflet las ik al zelf, denk ik. Annie M.G Schmidt heb ik sowieso veel gelezen. Haar boeken roepen direct een vrolijk gevoel op. En de illustraties van Fiep Westendorp zullen me altijd bijblijven. Vooral Jip en Janneke. Wat grappig is – tot een jaar geleden dacht ik dat ze donker waren, net als ik. Het was echt een openbaring dat ze niet per se zo zijn.’

Je bent een veellezer, maar lees je ook alles uit?

‘Als ik aan een boek begin, wil ik het echt een kans geven. Zeker als het positief besproken is. Dan ben ik benieuwd naar waar dat enthousiasme op is gebaseerd. Als het verhaal maar spannend genoeg is, beland ik meestal wel aan het einde. Zelfs als ik de personages onsympathiek vind, zoals bij Goede dochter, de nieuwste Karin Slaughter. Heel soms haak ik weleens af. Zo heb ik The Circle in eerste instantie weggelegd. Het duurde te lang voordat ik een band met de hoofdpersonen had. En ik had op dat moment niet zo’n zin in het verontrustende karakter van het verhaal. Maar goed, ik heb het recent dus een herkansing gegeven en het alsnog in een keer uitgelezen.’

Maar nu een titel die je echt hebt weggelegd…

‘Ja – dat is Dit zijn de namen van Tommy Wieringa, gekregen van mijn vriendje destijds. Iedereen vond en vindt dat fántastisch, dus voelde ik me verplicht het te lezen. Toch pakte het mij niet. Onlangs heb ik het weer ter hand genomen, maar voor een tweede keer weggelegd: het staat me tegen dat Wieringa het woord “neger” nogal vaak gebruikt. Vijf jaar geleden had ik daar vast gewoon overheen gelezen. Maar nu merk ik, onder meer door de maatschappelijke ontwikkelingen, dat het mij belemmert verder te gaan. Ik verwijt Wieringa niets, maar heb wel besloten, dit boek is niet voor mij.’

Tot slot: heb je een ultieme leestip?

‘O ja, zeker: The Girls van Emma Cline moet iedereen lezen. Ze schrijft mooi maar ook vlot, zodat je direct in het verhaal zit. Ze neemt je helemaal mee in de gedachtegang van haar jonge, vrouwelijke hoofdpersoon die naar onafhankelijkheid en vrijheid verlangt. Het tijdsbeeld van de jaren zestig overtuigt. En die broeierige sfeer en gruwelijke moordpartij… als ik dan toch een beslissend boek moet kiezen: The Girls.’

Iris van Lunenburg

1986 geboren in Port-au-Prince, Haïti | 1998-2004 vwo DaltonLyceum, Den Haag | 2004-2008 bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit en rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam | 2008-2009 bnn University | 2011-2012 BKB Academie | 2014-2015 verslaggever dagelijkse rubriek Schuim bij Het Parool | 2015-2016 columniste Quote met de column ‘Ici Iris’ | 2015-2016 verslaggever Jan Rijdt Rond kro-ncrv | 2016-heden verslaggever linda.tv | augustus 2017 Iris onderzoekt, ntr-programma over gemengde relaties.

Dit artikel stond eerder in Lezen 3, 2017